काठमाडौं, ३१ साउन । कलंकीबाट एक युवकलाई ट्याक्सीमा राखेर अपरहण गरी बन्धक बनाइएको पाइएको छ । अपहरण गरी एउटा घरमा लगेर बन्धक बनाई कुटपिट गर्दै गरेको अवस्थामा प्रहरीले ती युवकलाईको उद्धार गरेको छ ।

यो प्रकरणमा काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुन्सन्धान कार्यालयको टोलीले ७ जनालाई पक्राउ गरेको छ । पक्राउ पर्नेहरूमा रामेछाप लिखु तामाकोशी गाउँपालिका–३ का ३२ वर्षीय मनोज बुढाथोकी, मकवानपुर बागमती गाउँपालिका–५ का २० वर्षीय निशान रुम्बा तामाङ, सर्लाही लालबन्दी नगरपालिका–४ का २२ वर्षीय जेनिश चौधरी, ओखलढुंगा लिखु गाउँपालिका–५ का २४ वर्षीय निमेश कार्की, चितवन राप्ती नगरपालिका–२ का २४ वर्षीय अमित ओली, अर्घाखाँची मालारानी गाउँपालिका–३ का २२ वर्षीय प्रदीप पोखरेल र काभ्रे भुम्लु गाउँपालिका–८ का २३ वर्षीय देवकुमार श्रेष्ठ छन् ।

पक्राउ परेका सातै जनाविरुद्ध अपहरण तथा शरीर बन्धकका कसुरमा काठमाडौं जिल्ला अदालतबाट ६ दिनको म्याद लिएर अनुसन्धान अघि बढाइएको अपराध अनुसन्धान कार्यालयका एसएसपी सन्तोष खड्काले जानकारी दिए ।

अपहरणमा परेका नवीन रायलाई प्रहरीले घटनास्थलबाट उद्धार गरेको थियो । रायलाई कुटिपट गर्न प्रयोग भएको पाइप, नाइलनको डोरी, चक्कुसमेत बरामद गरिएको प्रहरीले बताएको छ ।

सामाजिक सञ्जालमा कुराकानी, भेट्न बोलाएर अपहरण

अपहरणको घटना २८ साउन दिउँसोको हो । अपहरणका मुख्य योजनाका मनोज बुढाथोकी हुन् । बुढाथोकी र रोहित नाम गरेका भारतीय नागरिकबीच सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमार्फत सम्पर्क भएको थियो । प्रहरी स्रोतका अनुसार रोहित नाम गरेका ती व्यक्तिले डलर कार्डमा लोड गर्ने भन्दै सामाजिक सञ्जालमा एड राखेका थिए ।

उनै रोहितले डलरको भाउ बढी दिन्छु भन्दै बुढाथोकीसँग कुराकानी गरेको बताइन्छ । त्यसका लागि बुढाथोकीलाई सहयोग गर्न एक जना व्यक्ति पठाउँछु भन्दै नवीन रायलाई पठाइएको थियो । उनै रायलाई पछि बुढाथोकीको समूहले अपहरण गरेको हो ।

कलंकीको भेटघाट क्याफेमा पुगेका रायलाई ट्याक्सीमा राखेर नागार्जुन नगरपालिका–५ स्थित छेग्डोलस्थित रेनुका महर्जनको घरको भुइँतलामा बन्धक बनाएर राखिएको थियो ।

यो सूचना काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयमा आएपछि अपरहण तथा गुण्डागर्दीको अनुसन्धान गर्ने जिम्मा पाएको ४ नम्बर पिलरले उद्धार गर्नुका साथै ७ जनालाई पक्राउ गरेको हो ।

ट्याक्सीमा राखेर अपहरण, मोटरसाइकलमार्फत स्कर्टिङ

ट्रस्ट वालेट एपमा डलर लोड गर्न सहयोग गर्ने भन्दै मनोज बुढाथोकीलाई भेट्न क्याफेमा पुगेका राय एकाएक फिल्मी शैलीमा अपहरणमा परेका थिए । राय आउँदैछन् भन्ने थाहा पाएपछि बुढाथोकीले मान्छे आएको छ कि छैन भन्दै निगरानी गर्न टोली नै खटाएको पाइएको छ ।

राय आएको भन्ने सूचना पाएपछि बुढाथोकी आफैं उक्त क्याफेमा पुगेका थिए । त्यसपछि धारिलो हतियार देखाउँदै ट्याक्सीमा राखेर अहपरण गरी लगिएको थियो । केही व्यक्तिले भने मोटरसाइकलमार्फत उक्त ट्याक्सीलाई स्कर्टिङ गरेको एक अनुसन्धान अधिकारी बताउँछन् ।

अपहरण गरी बन्धक बनाएर कुटपिट गर्र्दै रायको परिवारसँग १८ लाख फिरौती माग गरिएको थियो । त्यसपछि यो सूचना प्रहरीेमा पुगेको थियो । तत्कालै अपराध अनुसन्धान कार्यालयको ४ नम्बर पिलरबाट खटिएको टोलीले उद्धार गर्नुका साथै ७ जनालाई पक्राउ गरेको हो ।

प्रहरी टोली बन्धक बनाएर राखिएको घरमा पुग्दा रायलाई कुट्टु मात्रै लगाउन दिएर हातखुट्टा नाइलनको डोरीले बाँधिएको थियो । उनको शरीरमा प्लास्टिकको पाइपले पिटिएको थियो । शरीरभरि निलडाम थिए ।

रोहितले भनेअनुसार सहयोग गर्न भने पुगेका रायलाई क्रिप्टोको कारोबार गरेको हुन सक्ने भन्दै त्यसको पासवर्ड माग्दै यातना दिइएको प्रहरी अधिकारीहरू बताउँछन् । दिउँसो २ बजेतिर अपहरणमा परेका रायलाई अपराध अनुसन्धान कार्यालयको विशेष टोलीले टेक्निल एनालाइसिस र इन्टेलीजेन्सको सहयोगमा साँझ साढे ६ बजे उद्धार गरेको थियो ।

कसको भूमिका के ?

प्रहरीका अनुसार अपहरणको मुख्य योजनाकार मनोज बुढाथोकी हुन् । अपहरण गरेर बन्धक बनाइएको घरसमेत उनीहरूले अनलाइन बिजनेस गर्ने भनेर भाडामा लिएको पाइएको छ । बुढाथोकीले रोहित नाम गरेका भारतीयसँग सम्पर्क गरेको र उनैले पठाएका रायलाई अपहरण गरेका थिए ।

त्यसका लागि मान्छे आएको छ कि छैन भनेर निगरानीका लागि प्रदीप पोखरेललाई मोटरसाइकलमा पठाएका थिए । मान्छे आएको भन्ने जानकारी आएपछि बुढाथोकी आफैं क्याफेमा गएर अपहरण गरेका थिए । थप मद्दतका लागि निमेश कार्की र देवकुमार श्रेष्ठलाईसमेत बुढाथोकीले क्याफेमा बोलाएका थिए ।

रायलाई जबरजस्ती ट्याक्सीमा राखेर बुढाथोकीसमेत उक्त ट्याक्सीमा चढेका थिए । रायलाई ट्याक्सीमा राख्न सहयोग गर्ने व्यक्ति प्रदीप पोखरेल पनि हुन् । ट्याक्सीमा राखेपछि मोटसाइकलबाट स्कर्टिङ गर्दै घटनास्थलसम्म लैजाने र कुटपिट गर्नेमा पनि उनको भूमिका देखिएको प्रहरीले बताएको छ ।

रायलाई राखिएको ट्याक्सीमा निमेश कार्की पनि चढेका थिए । जेनिश चौधरी र निशान रुम्बा तामाङ भने मनोज बुढाथोकीको अफिसमा काम गर्ने व्यक्ति हुन् । मनोजले भाडामा लिएको उक्त घरमा उनीहरू बस्थे । जहाँ अपहरण गरेर रायलाई राखिएको थियो । पक्राउ परेका सातै जनाको मिलेमतोमा अपहरण गरी बन्धक बनाई कुटपिट भएको प्रहरीले बताएको छ । Onlinekhabar बाट

नेपाल मिडिया सोसाइटीले जनआस्था साप्ताहिकका प्रधान सम्पादक तथा वरिष्ठ पत्रकार किशोर श्रेष्ठलाई तत्काल र निःशर्त रिहा गर्न माग गरेको छ ।

सोसाइटीका महासचिव बोधराज त्रिपाठीले बिहीबार विज्ञप्ति जारी गर्दै समाचार प्रकाशनको विषयलाई लिएर कुनै कानुनी प्रश्न वा आपत्ति भए त्यसको समाधान पक्राउ गरेर नभई प्रचलित कानुनी प्रक्रिया र प्रेससम्बन्धी स्थापित संयन्त्रबाट खोजिनुपर्ने बताएका हुन् । ‘पत्रकारले प्रकाशित गरेको समाचारको विषयमा कुनै गुनासो वा आपत्ति भएमा प्रचलित कानुन तथा प्रेससम्बन्धी स्थापित प्रक्रियामार्फत समाधान खोजिनुपर्नेमा समाचार लेखेकै आधारमा पत्रकारलाई पक्राउ गरिनु प्रेस तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको मूल मर्मविपरीत हो’, विज्ञप्तिमा छ ।

सोसाइटीले पत्रकारले प्रकाशित गरेको समाचारप्रति असहमति भए प्रेस काउन्सिलबाट स्थापित प्रक्रियामार्फत कानुनी उपचार खोज्न सम्बन्धित पक्षलाई आग्रह गरेको छ।

नेपालको संविधानले सुनिश्चित गरेको प्रेस तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता, सूचनाको हक र स्वतन्त्र पत्रकारिताको अधिकार लोकतान्त्रिक व्यवस्थाका आधारस्तम्भ भएको उल्लेख गर्दै सोसाइटीले पत्रकारलाई समाचार प्रकाशनकै कारण त्रसित बनाउने गतिविधिप्रति आपत्ति जनाएको छ ।

विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘नेपाल मिडिया सोसाइटी पत्रकार तथा सञ्चारमाध्यमले प्रचलित कानुनको पालना गर्नुपर्ने विषयमा स्पष्ट छ । तर पत्रकारिता तथा प्रकाशित समाचारसँग सम्बन्धित विषयमा कानुनी उपचार खोज्दा प्रेस तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको संवैधानिक मूल्य, पत्रकारको व्यावसायिक अधिकार तथा प्रेससम्बन्धी स्थापित मान्यताको पूर्ण सम्मान हुनुपर्छ ।’

स्वतन्त्र पत्रकारितामाथि हुने कुनै पनि प्रकारको दबाब, हस्तक्षेप वा दमनविरुद्ध निरन्तर खबरदारी गर्ने प्रतिबद्धता पनि सोसाइटीले जनाएको छ ।

प्रहरीले श्रेष्ठलाई बुधबार वैयक्तिक गोपनीयतासम्बन्धी ऐन, २०७५ विपरीतको कसुर गरेको आरोपमा पक्राउ गरेको थियो ।

श्रेष्ठ पक्राउ परेको भोलिपल्ट बिहीबार प्रहरीले जनआस्था साप्ताहिकको कार्यालयमा समेत खानतलासी गरेको थियो । उनको पक्राउ र कार्यालयमा गरिएको खानतलासीको नेपाल पत्रकार महासंघले पनि विरोध जनाएको छ ।

महासंघको अगुवाइमा पत्रकारहरूले भद्रकालीस्थित जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाण्डु अगाडि प्रदर्शन तथा धर्ना दिँदै श्रेष्ठलाई विनाशर्त रिहा गर्न माग गरेका छन् ।

रौतहट– रौतहटको फतुवा विजयपुर नगरपालिका–१०, दुधिअवास्थित एक घरमा आगलागी भएको छ । स्थानीय दीपेन्द्रभक्त खरेलको काठको दुई तले घरमा बिजुली सर्ट भएर आज बिहान सवा ७ बजे आगलागी भएको हो ।

दमकलको सहयोगमा स्थानीय, सशस्त्र र नेपाल प्रहरीको सक्रियतामा आगो नियन्त्रणमा लिइएको छ । आगलागीमा १८ लाख ५८ हजार रुपैयाँ बराबरको घरायसी सरसामान जलेर नष्ट भएको नेपाल प्रहरीको प्रारम्भिक अनुमान छ ।

लालबन्दी, सर्लाही । सर्लाहीकाे लालबन्दी क्षेत्रमा पछिल्लो समय चोरी, लुटपाट, मोटरसाइकलमार्फत हुने अनावश्यक रेस तथा स्टन्ट, लागुऔषधको ओसारपसार, सार्वजनिक स्थानमा हुने असामाजिक गतिविधि लगायतका घटना बढ्दै गएको भन्दै उद्योग वाणिज्य संघ लालबन्दीले जिल्ला प्रशासन कार्यालय सर्लाहीसमक्ष शान्ति–सुरक्षा मजबुत बनाउन १६ बुँदे माग राखेको छ ।

संघले प्रमुख जिल्ला अधिकारीसमक्ष पेश गरेको पत्रमा लालबन्दी नगरपालिका तथा पूर्व–पश्चिम राजमार्ग आसपासको क्षेत्रमा शान्ति–सुरक्षा, सार्वजनिक सुव्यवस्था तथा व्यवसायिक वातावरण सुदृढीकरणका लागि सम्बन्धित निकायबाट तत्काल पहल गर्न आग्रह गरिएको छ ।

संघका अनुसार चोरी, लुटपाट, डकैती, धम्की, लागुऔषधको ओसारपसार तथा सेवन, ट्राफिक नियम उल्लंघन र अन्य आपराधिक गतिविधिका कारण स्थानीय नागरिक तथा व्यवसायीमा असुरक्षाको भावना बढ्दै गएको छ । यसले व्यापार–व्यवसाय, लगानी, पर्यटन तथा समग्र सामाजिक वातावरणमा नकारात्मक प्रभाव पारेको संघको भनाइ छ ।

संघले आज अपराह्न आफ्नै कार्यालयमा प्रमुख जिल्ला अधिकारी विजयराज सुवेदीलाई स्वागत तथा सम्मान कार्यक्रम आयोजना गर्दै शान्ति शुरक्षासहितको पत्र बुझाएको हो ।

उद्योग वाणिज्य संघ लालबन्दीले यी विषयमा सम्बन्धित सबै निकायबीच आवश्यक समन्वय गरी यथाशीघ्र प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्न आग्रह गरेको छ । संघले जिल्ला सुरक्षा समिति, स्थानीय तह, उद्योग वाणिज्य संघ तथा सरोकारवाला निकायहरूको संयुक्त समन्वय बैठक आयोजना गरी दीर्घकालीन सुरक्षा रणनीति निर्माण गर्नसमेत अनुरोध गरेको छ ।

संघका अध्यक्ष महेश कुमार महतोद्वारा हस्ताक्षरित पत्रमा लालबन्दी क्षेत्रको शान्ति–सुरक्षा, नागरिकको जीउधनको संरक्षण, व्यवसायीको लगानीको सुरक्षा तथा समग्र व्यावसायिक वातावरणलाई सुरक्षित, व्यवस्थित र विश्वासयोग्य बनाउन सुरक्षा व्यवस्थामा सुधार आवश्यक रहेको उल्लेख गरिएको छ ।

संघका १६ बुँदे माग यस्ता छन् :

१. बिना हेल्मेट मोटरसाइकल चलाउने, अनावश्यक रेस तथा स्टन्ट गर्ने, तीव्र गति र अत्यधिक ध्वनि प्रदूषण गर्ने कार्यको नियमित अनुगमन गरी कानुनबमोजिम कडा कारबाही गर्नुपर्ने ।

२. चोरी, लुटपाट, डकैती, हतियार प्रदर्शन, धम्की लगायतका आपराधिक गतिविधि नियन्त्रणका लागि विशेष सुरक्षा योजना लागू गर्नुपर्ने ।

३. बजार क्षेत्र, बैंक तथा वित्तीय संस्था, व्यापारिक प्रतिष्ठान, पूर्व–पश्चिम राजमार्ग, प्रमुख चोक, धार्मिक स्थल तथा संवेदनशील स्थानमा आधुनिक सीसीटीभी क्यामेरा जडान तथा निगरानी प्रणाली विस्तार गर्नुपर्ने ।

४. इलाका प्रहरी कार्यालयको नेतृत्वमा बजार तथा राजमार्ग क्षेत्रमा नियमित, प्रभावकारी र रात्रिकालीन प्रहरी गस्ती थप सुदृढ गर्नुपर्ने ।

५. लागुऔषधको बिक्री–वितरण, ओसारपसार तथा सेवन नियन्त्रणका लागि विद्यालय, कलेज, होटल, लज तथा सार्वजनिक स्थानमा विशेष निगरानी र सचेतनामूलक अभियान सञ्चालन गर्नुपर्ने ।

६. वडा कार्यालय, स्थानीय तह तथा सुरक्षा निकायको समन्वयमा भाडामा बस्ने व्यक्तिको अनिवार्य अभिलेखीकरण (Tenant Registration) गरी नियमित अद्यावधिक गर्ने व्यवस्था गर्नुपर्ने ।

७. भारतीय नम्बर प्लेटका सवारीसाधनको प्रयोग तथा सञ्चालनसम्बन्धी प्रचलित कानुनको पूर्ण कार्यान्वयन गर्दै आवश्यक निगरानी र जाँच प्रभावकारी बनाउनुपर्ने ।

८. भिखारी, माग्ने तथा सार्वजनिक स्थानमा आवतजावत गर्ने शंकास्पद व्यक्तिको पहिचान, आवश्यक अभिलेखीकरण तथा शंकास्पद गतिविधिमाथि प्रभावकारी निगरानी राख्नुपर्ने ।

९. बजार क्षेत्रमा अवैध हतियार, धारिलो हतियार तथा आपराधिक समूहका गतिविधिमाथि विशेष निगरानी बढाई नियमित सुरक्षा चेकजाँच सञ्चालन गर्नुपर्ने ।

१०. बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट रकम निकाल्ने सेवाग्राही तथा व्यवसायीको सुरक्षालाई मध्यनजर गर्दै आवश्यक सुरक्षा व्यवस्थापन र संवेदनशील क्षेत्रमा प्रहरी परिचालन गर्नुपर्ने ।

११. सार्वजनिक सडक, फुटपाथ तथा बजार क्षेत्रमा हुने अव्यवस्थित पार्किङ, सडक अतिक्रमण र ट्राफिक अव्यवस्थाको प्रभावकारी व्यवस्थापन गर्नुपर्ने ।

१२. होटल, लज, गेस्टहाउस तथा भाडाका आवासमा बस्ने व्यक्तिहरूको विवरण नियमित रूपमा सम्बन्धित सुरक्षा निकायमा उपलब्ध गराउने व्यवस्था कडाइका साथ कार्यान्वयन गर्नुपर्ने ।

१३. बजार क्षेत्रका व्यवसायी, स्थानीय तह, नागरिक समाज तथा सुरक्षा निकायबीच नियमित सुरक्षा समन्वय बैठक सञ्चालन गरी समस्या समाधानका लागि निरन्तर छलफल गर्ने संयन्त्र निर्माण गर्नुपर्ने ।

१४. कुनै पनि आपराधिक घटनाको निष्पक्ष, पारदर्शी तथा प्रभावकारी अनुसन्धान गरी दोषीलाई कानुनबमोजिम कडा कारबाही गर्ने र घटनाको वास्तविकता समयमै सार्वजनिक गर्ने व्यवस्था गर्नुपर्ने ।

१५. सहकारी संस्थामा देखिएका आर्थिक अनियमितता, बचतकर्ताको रकमको सुरक्षा तथा समस्या समाधानका लागि निष्पक्ष र प्रभावकारी छानबिन गरी दोषीमाथि कानुनी कारबाही तथा पीडित बचतकर्ताको हित संरक्षण गर्नुपर्ने ।

१६. सम्बन्धित निकायको अनुमति तथा निर्धारित मापदण्डविपरीत फुटपाथ, सार्वजनिक सडक, साइकल, मोटरसाइकल तथा ठेलागाडामार्फत सञ्चालन भइरहेका अवैध व्यवसायलाई अनुगमन गरी नियन्त्रण, नियमन तथा कानुनी कारबाहीको दायरामा ल्याउनुपर्ने ।

बिहान उठ्नेबित्तिकै खाली पेटमा के खाने भन्ने जिज्ञासा हामीमध्ये धेरैमा हुन सक्छ। बिहान सबेरै कतिपयले तातो पानी, कसैले कागती पानी, कसैले मेथी पानी त कसैले चिया वा कफी पिउने गर्छन्।

राति ८–१० घण्टाको उपवासपछि शरीरमा पानीको कमी हुन्छ, पाचन एन्जाइमहरू सुस्त हुन्छन् र आन्द्राको गति कम हुन्छ। यस अवस्थामा सर्वप्रथम शरीरमा पानीको मात्रा पूर्ति गर्नु आवश्यक हुने पेट तथा कलेजो रोग विशेषज्ञ डा. खलिल मियाँ बताउँछन्।

बिहान उठ्नेबित्तिकै खाली पेटमा चिया वा कफी नपिउन उनी सुझाव दिन्छन्। यसमा हुने क्याफिन र एसिडले ग्यास्ट्रिक बढाउँछ। एसिडका कारण पेट दुख्ने र अम्लीयपना जस्ता समस्या निम्तिन सक्छन्।

यसका साथै बिहान उठ्नेबित्तिकै खान नहुने केही खानेकुराहरू निम्नानुसार छन्:

खान नहुने खानेकुराहरू:

अमिलो फलफूल: कागती, सुन्तला र भोगटे जस्ता अमिला फलफूलले पेटमा एसिड बढाउँछन्।

चिसो पेय पदार्थ: आइस टी वा चिसो जुसले पाचन प्रक्रियालाई सुस्त बनाउँछन्।

धेरै मसलादार खानेकुरा: खुर्सानी र गरम मसलाले पेटको भित्री पत्रमा जलन गराउँछन्।

चिया र कफी: यसमा हुने क्याफिनले ग्यास्ट्रिक र छाती पोल्ने समस्या निम्त्याउँछ।

काँचो सागसब्जी: काँचो सलादमा हुने फाइबरले खाली पेटमा अपच गराउन सक्छ।

गुलियो र बेकरी आइटम: डोनट, केक वा बिस्कुटले रगतमा चिनीको मात्रा ह्वात्तै बढाउँछन्।

प्रशोधित मासु: ससेज वा सलामी जस्ता खानेकुराले पाचनतन्त्रमा धेरै भार पार्छन्।

यसको सट्टा के खाने?

मनतातो पानी: पेट सफा गर्न र पाचन प्रणाली सक्रिय बनाउन मद्दत गर्छ।

भिजाएको बदाम: ऊर्जा दिन्छ र पेटका लागि हल्का हुन्छ।

केरा वा दलिया: पेटलाई शान्त राख्छ र ऊर्जा प्रदान गर्छ।

नेपाली समाजमा साउन महिना सुरु हुनासाथ बजारको रङ बदलिन्छ । विशेषगरी महिलाहरूका हातमा हरिया र पहेंला चुरा, पोते अनि शरीरमा हरिया-पहेंला वस्त्रहरू सजिन्छन् । मेहन्दीको बास्ना र बोलबमको ध्वनिले साउन महिनालाई उत्सवमय बनाउँछ ।

पछिल्लो समय यो चलन फेसन जत्तिकै अनिवार्य बन्दै गएको छ । तर, यसरी साउनमा हरियो र पहेंलो कपडा तथा चुरा लगाउनुको पछाडि धार्मिक र सांस्कृतिक महत्त्व छ कि, यो केवल बजारले फैलाएको व्यापारिक प्रोपोगान्डा (भ्रम/प्रचार) मात्र हो ?  यस छोटो आलेखमा यस विषयमा सामान्य चर्चा गर्ने जमर्को गरिएको छ।

१. धार्मिक तथा सांस्कृतिक दृष्टिकोण : के भन्छ परम्परा ?

धार्मिक र प्राकृतिक दृष्टिकोणबाट हेर्दा साउन महिनाको निम्नानुसार आफ्नै विशिष्ट महत्त्व छ :

• प्रकृतिको सम्मान: साउन महिना वर्षा ऋतुको मध्य समय हो । यस समयमा चारैतिर हरियाली छाउँछ र प्रकृतिले नयाँ जीवन पाएको जस्तो देखिन्छ । हाम्रा पुर्खाहरूले प्रकृतिलाई ईश्वर मानेर पूजा गर्थे । त्यसैले,  प्रकृतिसँग एकाकार हुन र प्रकृतिको सम्मानका लागि हरियो रङ रोजिएको मानिन्छ ।
• सकारात्मक ऊर्जा र सौभाग्य: ज्योतिष शास्त्र र सनातन संस्कृतिमा हरियो रङलाई सकारात्मक ऊर्जा,  समृद्धि र नयाँ सुरुवातको प्रतीक मानिन्छ । त्यस्तै,  पहेंलो रङलाई पवित्रता र ज्ञानको प्रतीक मानिन्छ । भगवान् शिवलाई साउन महिना प्रिय हुने र हरियो-पहेंलो रङले मानिसको मनमा शान्ति ल्याउने जनविश्वास छ । विश्वव्यापी रूपमा योजनाबद्ध ढङ्गबाट सञ्चालन गरिएको धर्म परिवर्तनको लहर तथा ‘धर्म-संस्कृति केही होइन’ भन्ने मान्यता विकास गर्न चाहने तत्त्वहरूलाई निरुत्साहित गराउन पनि यस्ता चलनहरूलाई समयसापेक्ष र मितव्ययी रूपमा अपनाउनु जरुरी देखिन्छ ।
• स्वास्थ्य र मनोविज्ञान : वर्षायाममा निरन्तरको वर्षा र ओसिलो वातावरणका कारण मानिसको मन अलिक उदास हुन सक्छ। यस्तो बेला चम्किला हरिया र पहेंला रङहरूले मानिसको मनोविज्ञानमा सकारात्मक प्रभाव पार्छन् र मनमा नयाँ उत्साह जगाउँछन्।

२. आधुनिक बजार र व्यापारिक प्रोपोगान्डा

धार्मिक रूपमा साउन महिनामा पवित्र बस्नु, भगवान् शिवको आराधना गर्नु र शाकाहारी भोजन गर्नु पुरानो परम्परा हो । तर  “हरेक महिलाले साउनमा हरियै कपडा र हातभरि हरिया-पहेंला चुरा लगाउनै पर्छ” भन्ने मान्यता भने धेरै पुरानो होइन। यहाँ बजारको भूमिका प्रष्ट देखिन्छ:

• उपभोक्तावादको खेल: व्यापारीहरूका लागि कुनै पनि चाडपर्व वा महिना आफ्नो सामान बेच्ने ठूलो अवसर हो । साउन महिनामा सामान्यतया सुनसान हुने कपडा र शृंगारका पसलहरूलाई चलायमान बनाउन “साउने फेसन” को अवधारणालाई व्यापक रूपमा प्रचार गरियो । जसले गर्दा सुस्ताएको व्यापारको प्राण धान्न हरियो-पहेंलो कपडा र चुराले सञ्जीवनी बुटीको काम गरेको छ भन्दा फरक नपर्ला ।
• अनिवार्यताको भ्रम : पहिले-पहिले साउनमा हरियो मेहन्दी वा सामान्य हरियो पहिरन लगाउने चलन ऐच्छिक थियो । तर अहिले विज्ञापन,  सामाजिक सञ्जाल (फेसबुक, टिकटक, इन्स्टाग्राम) र बजारको दबाबका कारण यसलाई एउटा ‘अनिवार्य संस्कार’ जस्तो बनाइएको छ, जसले गर्दा सर्वसाधारणमा अनावश्यक आर्थिक भार थपिएको छ ।
• फेसन र देखासिखी :  अचम्मको कुरा त के छ भने,  यो चलन अचेल सहरी फेसन र तडकभडकमा बढी केन्द्रित हुन थालेको छ। धर्मको नाममा महँगा साडी, लेहङ्गा र चुराहरू किन्ने र सामाजिक सञ्जालमा फोटो प्रदर्शन गर्ने होडबाजी चलेको देखिन्छ । यसको सोझो फाइदा व्यापारीहरूलाई पुग्छ भने धनी र मध्यमवर्गको यही तडकभडकले गर्दा गरिब तथा विपन्नको घरमा मानसिक तनाव र कलह समेत निम्त्याएको छ ।

३. धर्म र व्यापारको फ्युजन

वास्तवमा,  वर्तमान समयमा साउनको यो लहर धर्म र व्यापारको फ्युजन (मिश्रण) हो। यसलाई पूर्ण रूपमा “व्यापारिक प्रोपोगान्डा” मात्र भन्नु पनि अन्याय हुन्छ, किनभने यसले मानिसहरूलाई एक ठाउँमा ल्याउने, खुसी साट्ने र संस्कृतिप्रति आकर्षित गर्ने काम पनि गरेको छ । यद्यपि, यसको पछाडि बजारको ठूलो व्यावसायिक स्वार्थ लुकेको छ भन्ने कुरालाई भने नकार्न सकिँदैन ।

मुख्य कुरा: सनातन धर्मले कहिल्यै पनि तडकभडक वा महँगो कपडा लगाएर मात्र धर्म हुन्छ भन्दैन । धर्म त मनको शुद्धता,  भद्र व्यवहार र प्राकृतिक सन्तुलनमा अडिएको हुन्छ। धर्मलाई प्रदर्शनको विषय नबनाई जीवन पद्धतिको रूपमा ग्रहण गर्नु नै मुख्य कुरा हो। धर्मलाई दैनिक व्यवहारमा उतार्न सके शान्तिपूर्ण समाज निर्माण गर्न मद्दत पुग्ने कुरामा कुनै दुविधा छैन।

निष्कर्ष साउन महिनामा हरियो वा पहेंलो वस्त्र र चुरा लगाउनु आफैंमा नराम्रो होइन  । यसले प्रकृतिको सुन्दरतालाई साट्छ र जीवनमा उमङ्ग ल्याउँछ। त्यसैले यसलाई संस्कृति र फेसनको सुन्दर संयोजनका रूपमा लिन सकिन्छ।तर, जब यो चलन अन्धभक्तिको रूपमा देखासिखी गर्ने,  ऋण गरेर भए पनि महँगा सामान किन्ने र अरूलाई देखाउनकै लागि मात्र प्रयोग हुन थाल्छ, तब यो धार्मिक आस्थाभन्दा बढी व्यापारिक प्रोपोगान्डाको सिकार बन्न पुग्छ ।

त्यसैले, बजारको बहकावमा नलागी आफ्नो गच्छेअनुसार चाडपर्व र महिनाको आनन्द लिनु नै बुद्धिमानी हुन्छ । धर्म कपडाको रङमा होइन,  मनको पवित्रता र आचरणमा व्यक्त हुन्छ ।

– कृष्ण गौतम
लालबन्दी-१६, परवानीपुर, सर्लाही

लालबन्दी, ३१ असार । सर्लाहीको लालबन्दी नगरपालिकाले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३÷८४ का लागि एक अर्ब ४८ करोड हाराहारीको बजेट ल्याएको छ । लालबन्दी नगरपालिकाको नगरसभाको १६ औँ अधिवेशनको दोस्रो बैठकले बुधबार सो बजेट पारित गरेको हो । गएको ९ गते उपमेयर कल्पनामाया पाख्रिनले प्रस्तुत गर्नुभएको एक अर्ब ४७ करोड ९७ लाख ९९ हजार ३७० रुपैयाँ बराबरको बजेट आजको बैठकले सर्वसम्मत पारित गरेको हो ।

प्रस्तुत बजेटअनुसार नगरपालिकाले संघीय तथा प्रदेश सरकारबाट प्राप्त हुने अनुदान, राजस्व बाँडफाँट, आन्तरिक राजस्व, नगद मौज्दात तथा अन्य निकायबाट प्राप्त हुने अनुदानलाई आयको मुख्य स्रोतका रूपमा लिएको छ । प्रस्तुत बजेटमा संघीय र प्रदेश सशर्त अनुदानबाट ४८ करोड २० लाख रुपैयाँ प्राप्त हुने अनुमान गरिएको छ । यसमध्ये संघीय सरकारबाट ४७ करोड ६० लाख रुपैयाँ र प्रदेश सरकारबाट ६० लाख रुपैयाँ प्राप्त हुनेछ ।

त्यस्तै, वित्तीय समानीकरण अनुदानतर्फ १७ करोड ७० लाख ३३ हजार रुपैयाँ प्राप्त हुने अनुमान गरिएको छ । यसमा संघीय सरकारबाट १६ करोड ५६ लाख रुपैयाँ र प्रदेश सरकारबाट १ करोड १४ लाख ३३ हजार रुपैयाँ समावेश छन् । नगरपालिकाले समपूरक अनुदानतर्फ १ करोड रुपैयाँ, विशेष अनुदानतर्फ २ करोड ८० लाख रुपैयाँ, राजस्व बाँडफाँटबाट २२ करोड २२ लाख ६६ हजार ३७० रुपैयाँ, आन्तरिक राजस्वबाट १५ करोड रुपैयाँ तथा गत वर्षको नगद मौज्दात ८ करोड रुपैयाँ बजेटमा समेटेको छ ।

यसैगरी बजेटमा सामाजिक सुरक्षा तथा संरक्षण कार्यक्रमका लागि ३४ करोड ९ लाख रुपैयाँ, लागत जनसहभागिताबाट ३ करोड रुपैयाँ, सडक बोर्ड नेपालबाट ६५ लाख रुपैयाँ र अन्य निकाय तथा संस्थाबाट १ करोड ५० लाख रुपैयाँ प्राप्त हुने अनुमान गरिएको छ । नगरपालिकाले आगामी आर्थिक वर्षमा सशर्त बजेट तथा कार्यक्रमतर्फ ८५ करोड ५ लाख रुपैयाँ खर्च गर्ने प्रस्ताव गरेको छ । यसअन्तर्गत संघीय तथा प्रदेश सशर्त कार्यक्रम, समपूरक तथा विशेष अनुदानका कार्यक्रम, सामाजिक सुरक्षा भत्ता वितरण, सडक मर्मत, लागत जनसहभागिता तथा अन्य निकायबाट सञ्चालन हुने कार्यक्रम समावेश छन ।

त्यसैगरी निःशर्त बजेट तथा कार्यक्रमतर्फ ६२ करोड ९२ लाख ९९ हजार ३७० रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ । यस बजेटबाट कार्यालय सञ्चालन तथा प्रशासनिक खर्चका लागि २० करोड ५० लाख रुपैयाँ, बहुवर्षीय तथा भुक्तानी बाँकी आयोजनाका लागि ८ करोड ५० लाख रुपैयाँ, संघ, प्रदेश र अन्य निकायसँगको साझेदारी कार्यक्रमका लागि २ करोड रुपैयाँ छुट्याइएको छ ।

त्यस्तै, नगरका १७ वटै वडामा सञ्चालन हुने वडास्तरीय योजना तथा कार्यक्रमका लागि करिब ११ करोड ९१ लाख ५७ हजार ६२२ रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ भने नगरस्तरीय विकास कार्यक्रमका लागि करिब १७ करोड २७ लाख ७१ हजार ७४८ रुपैयाँ छुट्याइएको छ । यसअन्तर्गत आर्थिक विकास, सामाजिक विकास, पूर्वाधार विकास, वन तथा वातावरण, विपद् व्यवस्थापन, सुशासन, शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, पशुपालन, लघुउद्यम, महिला विकास, प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रम, सूचना प्रविधि तथा योजना व्यवस्थापन लगायतका कार्यक्रम सञ्चालन गरिने जनाइएको छ ।

प्रस्तावित बजेटमा सामाजिक सुरक्षा भत्ता, शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, पूर्वाधार विकास, वडा केन्द्रित योजना तथा नगरस्तरीय विकास कार्यक्रमलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ । साथै संघ, प्रदेश तथा स्थानीय स्रोतको अधिकतम परिचालन गरी नागरिकलाई प्रभावकारी सेवा प्रवाह गर्ने लक्ष्यसहित बजेट प्रस्तुत गरिएको नगरपालिकाले जनाएको छ ।

यस आर्थीक वर्षको बजेटमा सबैभन्दा धेरै वडा नम्बर १५ लाई एक करोड ४५ लाख ३१ हजार र सबैभन्दा कम वडा नम्बर १३ लाई ९७ लाख पाँच हजार रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरिएको छ ।

यो बजेट अहिलेका जनप्रतिनिधिको अन्तिम बजेट हो । तर लालबन्दी नगरप्रमुख बासुदेव अधिकारीले अर्को एउटा बजेट पनि प्रस्तुत गर्न पाईने हो कि भन्ने आशंका ब्यक्त गर्नुभएको छ ।

लालबन्दी, ३० असार । सर्लाहीको लालबन्दीमा रहेको प्रेमज्योती आधारभूत विद्यालयका विद्यार्थीलाई दिदिबहिनी जागरण समुहले कापि, पेन्सिल र केहि थान ब्याग वितरण गरेको छ । आज मंगलबार बिहान विद्यालयमै पुगेर सो समुहले विद्यालयमा अध्ययनरत बिपन्न परिवारका विद्यार्थीलाई विद्यालय समाग्री वितरण गरेको हो ।

विद्यालयकी प्रधानाध्यापक तुलसा गौतमका अनुसार सो समुहले २२ दर्जन कापि, ४५ बट्टा पेन्सिल र ५ थान ब्याग विद्यार्थीका लागी उपलब्ध गराएको हो । कापि, पेन्सिल र ब्याग पाएपछि विद्यार्थीहरु खुसि देखिएका थिए । लालबन्दी नगरपालिका भित्रका आधारभुत विद्यालयहरुमध्ये उत्कृष्ट विद्यालयमा पर्ने प्रेमज्योतीमा दिदिबहिनी जागरण समुहले सहयोग गरेकोमा प्रधानाध्यापक गौतमले धन्यवाद दिनुभएको थियो ।

यो सँगै दिदिबहिनी जागरण समुहले बिभिन्न स्थान र समयमा गरि असार महिनामा मात्रै १ लाख ५१ हजार बराबरको सहयोग गरेको छ । सेवा नै धर्म हो भन्ने नारा लिएर स्वतन्त्र रुपमा सेवामा जुट्दै सेवा गर्दै आएको सो समुहले असार महिनामा पद्म भुवनेश्वरी नमुना बेद्धाश्रम जुटपानीलाई ४० थान प्लाष्टिकको कुर्चि सहयोग गरेको छ । त्यसैगरि आत्मज्ञान केन्द्र लालबन्दी र जानकी माबि लालबन्दीको अक्षय कोषमा २५ हजार ५५५ का दरले सहयोग गरेको छ ।

समुहकी रेणुका खड्काका अनुसार कामेश्वर शिवालय लालबन्दी ६ को अक्षयकोषमा ५० हजार ५५५ का साथै अन्य आवश्यक सामाग्रीहरु प्रदान गरिएको छ । २५ जनाको समुहबाट सेवा गर्न सुरु गरेको सो समुहमा हाल ३०२ जना महिलाहरु रहेका छन । प्रत्येक ३ महिनामा हरेक सदस्यबाट ५०० का दरले उठाएर समाजसेवाका बिभिन्न काममा खर्च गर्दै आएको सो समुहले पछिल्लो समय चर्चा बटुल्न थालेको छ । २०७९ सालमा रेणुका खड्का, रमा निरौला लगाएत भएर सुरु गरेको समुहले बिना स्वार्थ समाजका गरिव, बिपन्न, असहाय तथा विद्यालय, मन्दिर लगाएतमा आर्थिक सँगै अन्य सहयोग गर्दै आएको छ ।

यो समुहमा सामेल हुने र सहयोग गर्नेको संख्या क्रमशः बढिरहेको रमा निरौलाले बताउनुभयो ।

सर्लाही । चर्चित गायीका कल्पना सुनुवार राष्ट्रिय लोक तथा दोहोरीगीत प्रतिष्ठान नेपाल, जिल्ला कार्यसमिति रामेछापको अध्यक्षमा चयन भएकी छिन् । शनिवार सदरमुकाम मन्थलीमा सम्पन्न प्रथम जिल्ला अधिवेशनले सुनुवारको नेतृत्वमा नयाँ कार्यसमिति चयन गरेको हो ।

नवनिर्वाचित कार्यसमितिको प्रथम उपाध्यक्षमा अर्जुन पूर्वेली, द्वितीय उपाध्यक्षमा पम्फा मगर र महिला उपाध्यक्षमा सम्झना गौतम चयन भएकी छिन् । सचिवमा अनिता कुमारी थापा मगर, सहसचिवमा प्रतिभा बोहरा, कोषाध्यक्षमा विशाल केसी तथा सह कोषाध्यक्षमा हिरामाया बिक निर्वाचित भए ।

त्यसैगरी सदस्यहरूमा गीता कार्की, सुशीला बुढाथोकी, सुवास कार्की, विक्रमकुमार श्रेष्ठ, मनिष राउत, धर्मेन्द्र सेन्चुरी, मिरा सेन्चुरी, नवराज खड्का, छत्रबहादुर नेपाली, दीपक लाखे, राजकुमार श्रेष्ठ, किशोर सेन्चुरी, भानुभक्त सेन्चुरी र रिचा अधिकारी चयन भए ।

नवनिर्वाचित कार्यसमितिले रामेछापको मौलिक लोककला, लोक तथा दोहोरीगीत र सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण एवं प्रवद्र्धनलाई प्राथमिकतामा राख्दै कलाकारको क्षमता विकास, सिर्जनात्मक गतिविधिको विस्तार तथा संस्थागत गतिविधिलाई थप प्रभावकारी र सक्रिय बनाउने प्रतिबद्धता जनाएको छ।

यसैबीच राष्ट्रिय लोक तथा दोहोरीगीत प्रतिष्ठान नेपाल, जिल्ला कार्यसमिति रामेछापले आफ्नै जिल्ला कार्यालय सञ्चालनमा ल्याएको छ। सदरमुकाम मन्थलीस्थित होटेल पाहुनाघर भवनमा कार्यालयको आइतबार बिहान प्रतिष्ठानकी केन्द्रीय अध्यक्ष रिता थापा मगरले रिबन काटेर औपचारिक उद्घाटन गरिन्।

कार्यालय सञ्चालनमा आएसँगै जिल्लामा लोक तथा दोहोरीगीत, मौलिक कला र संस्कृतिको संरक्षण, कलाकारको क्षमता अभिवृद्धि तथा संस्थागत गतिविधिलाई अझ प्रभावकारी रूपमा अघि बढाउन सहज हुने विश्वास प्रतिष्ठानले जनाएको छ।

सर्लाही । फ्रान्सेली कप्तान किलियन एम्बाप्पेले जारी विश्वकपमा अहिले सम्म ८ गोल छन् । आज बिहान भएको राउन्ड अफ ८ को खेलमा मोरक्कोलाई २-० ले पराजित गर्दै फ्रान्स सेमिफाइनलमा प्रवेश गर्दा एम्बाप्पेले १ गोल गरे । 

आज गरेको १ गोलसँगै सर्वाधिक गोलकर्ताको दौडमा अर्जेन्टिनी कप्तान लियोनल मेसीभन्दा एम्बाप्पे अघि आएका छन् । जारी विश्वकपका यसअघि भएका ५ खेलमा एम्बाप्पेले ७ गोल गरिसकेका थिए । 

विश्वकपमा खेलाडीहरूबीच व्यक्तिगत अवार्डको रुपमा रहने ‘गोल्डेन बुट’ (सुनको जुत्ता)को लागि पनि तीव्र प्रतिस्पर्धा हुन्छ । प्रतियोगितामा जुन खेलाडीले बढी गोल गर्छ, उसैले ‘गोल्डेन बुट’ हात पार्छ । 

आज भएको गोलसँगै फिफा विश्वकप २०२६ अन्तर्गत हालसम्म भएका खेलमा एम्बाप्पेले गरेको गोलको सङ्ख्या ८ पुगेको हो । यो भनेको मेसीकै बराबर हो । मेसीले पनि जारी विश्वकपका अहिलेसम्म भएका खेलमा ८ गोल गरेका छन् । 

तर, आजको खेलमा फ्रान्सका डेम्बेलेले गरेको गोलमा एम्बाप्पेले असिस्टसमेत गरेका थिए । योसँगै एमबाप्पेले जारी विश्वकपमा असिस्ट सङ्ख्या ३ र गोल सङ्ख्या ८ पुगेको छ । जसले गर्दा सर्वाधिक गोलकर्तामा एमबाप्पे मेसीभन्दा अगाडि देखिएका हुन् । 

जारी खेलको अहिलेसम्म मेसीले १ मात्रै असिस्ट छ ।  आजको गोलसँगै एमबाप्पेले विश्वकपका समग्र खेलमा भएको गोलसंख्या २० पुगेको छ । यो मेसीको भन्दा १ गोल मात्रै कम हो । अहिलेसम्मका विश्वकपमा मेसीको गोलसंख्या २१ छ । 

एम्बाप्पे र मेसीपछि गोल्डेन बुटको दौडमा नर्वेका स्टार खेलाडी इर्लिङ हालान्ड छन् । उनले ७ गोलसहित ‘गोल्डेन बुट’को दौडमा एम्बाप्पे र मेसीलाई पछ्याइरहेका छन् ।

२७ वर्षीय एमबाप्पे २९ वर्षीय मेसीभन्दा १ गोलले पछि रहेका २५ वर्षीय हालान्डको नाममा २ असिस्ट गोलसमेत छ । 

मेसीले जारी विश्वकप-२०२६ का सबै ५ खेलमा गोल गरेका छन् भने हालान्डले पनि आफूले खेलेका सबै पाँचै खेलमा गोल गरेका छन् ।एमबाप्पे भने जारी विश्वकपमा आफूले खेलेको १ खेलमा गोल गर्नबाट चुकेका छन् ।