महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको ११२ औं जन्मजयन्ती आज स्वदेश र विदेशमा विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरी मनाइँदैछ ।
महाकवि देवकोटाको जन्म विसं १९६६ मा कार्तिक कृष्ण औंसी अर्थात् लक्ष्मीपूजाका दिन काठमाडौंको डिल्लीबजारमा भएको थियो ।
दश वर्षका उमेरमा कविता लेख्न शुरु गरेका देवकोटाका थुप्रै महाकाव्य, खण्डकाव्य, निबन्ध, कथा, नाटक, उपन्यास, गीत, समालोचना र फुटकर कविता प्रकाशित छन् ।
नेपाली साहित्यमा आधुनिक महाकाव्य लेखनको थालनी गरेका देवकोटाको ‘मुनामदन’ खण्डकाव्य नेपाली भाषामा प्रकाशित हालसम्म सबैभन्दा बढी बिक्री भएको पुस्तक हो । नेपाली साहित्यमा स्वच्छन्दतावादी–प्रगतिवादी धाराका प्रवर्तक देवकोटाका रचनामा मानवतावाद, प्रकृतिप्रेम र क्रान्तिकारिता झल्कन्छ । उनका सिर्जनामा पूर्वीय र पाश्चात्य दर्शनको संयोजन पाइन्छ ।
भारतका महापण्डित राहुल साङ्कृत्यायनले देवकोटा एक्लैलाई भारतका महाकवि सुमित्रानन्दन पन्त, जयशंकरप्रसाद र सूर्यकान्त निरालाको संयुक्त रूपसँग तुलना गरेका थिए भन्ने मान्यता छ ।
नाट्यसम्राट् बालकृष्ण समले देवकोटा ‘मुनामदन’, ‘शाकुन्तल’ महाकाव्य र ‘पागल’ कवितासँगै तीन पटक जन्मेको बताएका थिए ।
विदेशी भाषामा नेपाली कृतिको अनुवाद र विदेशमा भएका विभिन्न सम्मेलनमा नेपालको प्रतिनिधित्व गरी नेपाली साहित्यको विश्वव्यापी प्रचारप्रसारमा समेत उनले महत्वपूर्ण योगदान दिए । महाकवि देवकोटाले अंग्रेजी साहित्यका फ्रान्सिस बेकन, चार्ल्स ल्यास जस्ता १५ गद्य लेखकका निबन्धको चयन गरी विसं १९९७ मा ‘प्रसिद्ध प्रबन्धसंग्रह’ प्रकाशन गरेका थिए ।
विसं २०१६ मा उनी शिक्षा तथा स्वायत्त शासनमन्त्री हुँदा नेपालभर नेपाली भाषालाई अनिवार्य विषयका रूपमा लागू गराएका थिए । साथै वर्तमान नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको स्थापनामा पनि उनले सक्रिय योगदान दिएका थिए ।
तीन महिनामा ‘शाकुन्तल’ महाकाव्य, दशदिनमै ‘सुलोचना’ महाकाव्य र एकै दिनमा ‘कुञ्जिनी’ खण्डकाव्य लेखेका देवकोटामा तुरुन्त कविता लेख्नसक्ने क्षमता थियो । आशुकवि देवकोटाको कविप्रतिभा, कविताको गुणात्मक मूल्य र संख्यात्मक योगदान आज पनि अद्वितीय छ ।
चरम आर्थिक अभाव र पारिवारिक वियोगसँगै राजनीतिक सक्रियताका बीच पनि उच्चस्तरका साहित्य नेपाल र नेपालीलाई प्रदान गर्नु उनको साहित्यिक विशेषता मानिन्छ ।
महाकवि देवकोटाले ‘पागल’ कवितालाई आफैंले अंग्रेजीमा अनुवाद गरेका थिए । उनले पाश्चात्य ग्रीसेली स्रोतबाट अनेकौं गाथाको नेपालीकरण गरेका छन् । विसं २०२४ मा प्रकाशित ‘मायाविनी’ ‘सुन्दरी प्रोजर्पिना’ जस्ता खण्डकाव्य र ‘प्रमिथस’ महाकाव्य यसका उदाहरण हुन् ।
सरकारी जग्गा कब्जा गरी व्यक्तिको नाममा पुर्जा बनाइएको १२२ विगाहा जग्गाको साढे पाँच बर्ष पश्चात श्रेष्ता बदर गरेर नेपाल सरकारको नाममा कायम गरिएको छ ।
जिल्ला प्रशासन कार्यालय रौतहटद्वारा जारी गरिएको विज्ञप्तीमा राष्ट्रिय वन क्षेत्रको १२२ विगाहा जग्गा केही भुमाफियाहरुले षड्यन्त्रपूर्वक कित्ताकाट गराई विभिन्न व्यक्तिको नाममा श्रेष्ता खडा गरेर पारित गराएको भन्दै बिभिन्न सञ्चारमाध्यबाट समाचार प्रकाशित प्रशारित भएका थिए । उक्त समाचारको तथ्य पत्ता लगाउने क्रममा राष्ट्रिय वनको जग्गा मास्न ठूलो गिरोह संलग्न रहेको पाईएपछि आवश्यक काम कारवाहीको प्रक्रिया पुरा गर्दै मालपोत कार्यालय चन्द्रपुरले व्यक्तिको नाममा रहेको श्रेष्ता बदर गरेर नेपाल सरकारको नाममा कायम कायम गरेको हो ।
हालको गुजारा नगरपालिका, साविक रंगपुर गाविस अन्तर्गत पर्ने राष्ट्रिय वनको १२२ विगहा सार्वजनिक जग्गा २६ जना व्यक्तिको नाममा दर्ता रहेको भेटिए पछि २०७६ पुस ७ गते उक्त जग्गाको लगत कट्टा गरेर डिभिजन कार्यालय चन्द्रपुरले मालपोत कार्यालयमा सक्कल पत्र सहितको पठाएको थियो । विभिन्न प्रक्रियागत हिसावको कारण लामो समय सम्म उक्त जग्गा नेपाल सरकारको नाममा कायम हुन नसकेको अवस्थामा यहि कार्तिक २३ गते जिल्ला प्रशासन कार्यालय, मालपोत, नापी, डिभिजन वन कार्यालयको संयुक्त वैठकबाट अतिक्रमित जग्गाको श्रेष्ता बदर गरेर नेपाल सरकारको नाममा कायम गर्ने निर्णय भएपछि उक्त व्यक्तिको नाममा दर्ता भएको जग्गाको श्रेष्ता बदर गरी नेपाल सरकारको नाममा कायम गरिएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी इन्द्रदेव यादवले जानकारी दिनु भयो ।
१२२ विगाहा सार्वजनिक जग्गा नेपाल सरकारको नाममा श्रेष्ता पारित भएपनि अझै व्यक्तिले भोगचलन गर्दै आइरहेका छन ।
सार्वजनिक जग्गा खाली गराई राष्ट्रिय वनको जिम्मेवारीमा ल्याउन नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी परिचालन गरेर खाली गराउने समेत निर्णय भएको हुँदा यथाशिघ्र उक्त जग्गा विना बाधा अडचनको खाली गरिदिन प्रजिअ यादवले आग्रह समेत गर्नु भएको छ ।
नेपालीको दोस्रो ठूलो पर्व तिहार सुरु भइसकेको छ । आज शनिबार साँझ घरघरमा दीपावली गर्दै धनधान्य र ऐश्वर्यकी देवी लक्ष्मीको पूजा गरिँदै छ ।
कात्तिक कृष्ण चतुर्दशीमा कुकुर तिहार मनाइए पनि शनिबार बिहान चतुर्दशी र दिउँसोपछि रातभर औंसी तिथि छ । जसका कारण कुकुर पूजा बिहान गरेर साँझ लक्ष्मीपूजा गर्नुपर्नेछ । भोली आइतबार बिहान आंैसी तिथि भए पनि बिहान ११ बजेर २७ मिनेटपछि प्रतिपदा तिथि लाग्ने भएकाले लक्ष्मीपूजा अघिल्लै दिन साँझ मनाउनुपर्ने नेपाल पञ्चांग निर्णायक समितिको निर्णय छ ।
शनिबार दिउँसो १ बजेर ४९ मिनेटपछि औंसी तिथि लाग्छ । लक्ष्मीको पूजा साँझ गर्नुपर्ने शास्त्रीय मान्यता रहेको समितिका अध्यक्ष प्राडा. रामचन्द्र गौतम बताउँछन् । कात्तिक कृष्ण औंसीका दिन धन सम्पत्तिले भरिपूर्ण होस् भन्ने कामनासहित धनधान्यकी देवी लक्ष्मीको पूजा अर्चना गरिन्छ ।
कात्तिक कृष्ण औंसीको रातलाई अत्यन्त अँध्यारो रातका रूपमा लिइन्छ । यो अन्धकारमा रातलाई उज्यालोको प्रकाशले आलोकित पार्ने कार्य स्वरूप घर घरमा बत्ती बाली लक्ष्मीलाई स्वागत गरिन्छ । सुख, सम्पत्ति र ऐश्वर्य अभिवृद्धिको मनोकामनासहित लक्ष्मीको विशेष रूपमा पूजाआजा र अर्चना गर्नु तथा त्यसपछि लक्ष्मीकै प्रसाद प्रयोग गरी आफ्ना दराज, सेफ, भण्डार आदिमा स्वस्तिक चिह्न अंकित गर्नु वा शुभलाभ लेख्ने धार्मिक परम्परा छ ।
आज साँझ बाट भैलो पनि खेल्ने परम्परा छ तर यसपटक कोभिड १९ का कारण देउसी भैलो प्रभावित हुने भएको छ ।
रौतहटको कटहरिया नगरपालिकाको पाँचौ नगरसभा शुक्रवार सम्पन्न भएको छ । बिबिध अन्योलताका बिच नगरपालीकाको पाँचौ नगरसभा सम्पन्न भएको हो ।
नियमानुसार असार मसान्त भित्र सबै पालीकाले परिषद गरिसक्नुपर्ने भएता पनी बिभिन्न कारणले कटहरिया नगरपालीकाको परिषद हुन सकेको थिएन । नगरप्रमुख शियाराम कुशवाहको अध्यक्षतामा सम्पन्न परिषदमा रौतहटको निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ ख का प्रदेशसभा सांसद कुन्दन कुशवाहको प्रमुख आतिथ्यता रहेको थियो ।
नगर परिषदले चालु आर्थिक वर्ष २०७७/०७८ मा नगरको समग्र विकासका लागि ४२ करोड भन्दा बढी आयव्यय सहितको बजेट प्रस्तुत गरेको छ । चालु आर्थिक वर्षमा नगरको चौतर्फि विकासका लागि कटहरिया नगरपालिकाले आफनो पाँचौ नगरसभाबाट ४२ करोड १९ लाख ३८ हजार ४५७ रुपैयाँ बजेट पारित गरेको छ ।
नगरपालिकाका निमित प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत रामप्रकाश साहले चालु आर्थिक वर्षको लागि वित्तिय समानीकरण, शशर्त अनुदान, समपुरक अनुदान, राजस्व बाँडफाँड, आन्तरिक आय र प्रदेश सरकारबाट प्राप्त हुने अनुदान लगाएत बिभिन्न शिर्षकको गरी उक्त परिमाणको बजेट रकम प्रस्तुत गर्नुभएको हो । यस वर्ष शिक्षा, स्वास्थ्य, खेलकुद, कृषि, यातायात, खानेपानी तथा सरसफाइ, विधुत, भौतिक पुर्वाधार निर्माण, पर्यटन तथा संस्कृति लगाएतलाई विशेष प्राथमिकतामा राखेर बजेट प्रस्तुत गरिएको निमित प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत साहले जानकारी दिनुभयो ।
नगरसभाले नगरभित्रका बिद्युत उपभोक्ताहरुको २० युनिट सम्मको बिद्युत महसुल नगरपालीकाले तिरिदिने निर्णय समेत भएको जनाईएको छ ।
नगरसभामा नगरपालिकाकी उपप्रमुख नुरजहाँ खातुन, विभिन्न वडाका जनप्रतिनिधि, विभिन्न राजनैतिक दलका प्रतिनिधि, वडाबासि लगाएतहरुको सहभागिता रहेको थियो ।
सर्लाहीको परवानीपुरमा रहेको प्राथमिक स्वास्थ्य चौकीमा शुक्रवार सामाजिक दुरि कायम राख्दै शुभकामना आदान प्रदान कार्यक्रम गरिएको छ ।
लालबन्दी नगरपालीका वडा नम्बर १६ मा रहेको स्वास्थ्य चौकीको कार्यालय परिसरमा हिन्दुहरुको चाड तिहार तथा लोक पर्व छठको उपलक्ष्यमा शुभकामना आदान प्रदान कार्यक्रम गरिएको हो । कार्यक्रममा वडा नम्बर १५ र १६ का वडाध्यक्षहरु गोरख बल र गणेश थापा सँगै अस्थाई प्रहरि चौकी परवानीपुरका असई बृज भुषण पाण्डे, स्थानिय बिभिन्न पार्टि प्रतिनिधिहरु कृष्ण गौतम, भरत गौतम, गोबिन्द अधिकारि, आईतीमाया मोक्तान सँगै वडा सदस्यहरु तथा स्वास्थ्य कार्यालयका कर्मचारिहरुको सहभागीता रहेको थियो ।
कार्यक्रममा अहिलेको कोरोना संक्रमणको बिषम परिस्थितीमा कसरि सुरक्षित सेवा प्रवाह गर्ने तथा आगामी योजनाका बिषयमा समेत छलफल भएको स्वास्थ्य चौकी प्रमुख हिमांसुशेखर कर्णले जानकारि दिनुभयो ।
उहाँले बर्थिङ सेन्टर समेत रहेको स्वास्थ्य चौकीमा भवन अभावको समस्याका बावजुद कसरि गुणस्तरिय सेवा पु¥याउन सकिन्छ भन्ने बिषयमा समेत चर्चा भएको बताउनुभयो ।
सर्लाहीमा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टि लालबन्दी नगरपालीका वडा नम्बर ३ को आयोजनामा शुभकामना आदान प्रदान कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ ।
वडा नम्बर ३ का वडाध्यक्ष एवं नेकपा जिल्ला कमिटि सदस्य राम नारायण चौधरिको अध्यक्षता तथा नगरप्रमुख मान बहादुर खड्काको प्रमुख आतिथ्यतामा शुभकामना आदान प्रदान कार्यक्रम सम्पन्न भएको हो । कार्यक्रममा गएको बिजयादशमि, शुभ दिपावली तथा पबित्र लोक पर्व छठको शुभकामना आदान प्रदान गरिएको श्रोतले बताएको छ ।
कार्यक्रममा अन्य पार्टि परित्याग गरि नेकपामा प्रवेश गर्ने ब्यक्तिहरुलाई प्रमुख अतिथी मेयर खड्का लगाएतका अतिथीहरुले टिका लगाएर नेकपामा स्वागत गरेका थिए ।
शुभकामना आदान प्रदान कार्यक्रममा नेकपा नेताहरु ज्ञान बहादुर थापा, डिल्लि अधिकारि, लेखराम जर्गा, योग नारायण चौधरि, अर्जुन चौधरि, दिलिप साह लगाएत नेता तथा कार्यकर्ताको सहभागीता रहेको थियो ।
अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले पूर्व राष्ट्रपति बाराक ओबामालाई महत्वपूर्ण कुटनीतिक जिम्मेवारी दिने तयारी गरेका छन् । ओबामाको कार्यकालमा उपराष्ट्रपति रहेका बाइडेनले ओबामालाई बेलायतका लागि राजदूतमा नियुक्त गर्न लागेको बेलायती अखबार द एक्प्रेसले जनाएको छ । डेमोक्रेटिक उम्मेदवार बाइडेनले वर्तमान राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई पराजित गरेका हुन् । उनले आगामी जनवरीमा ह्वाइट हाउसको जिम्मेवारी सम्हाल्नेछन् ।
राष्ट्रपतीय जिम्मेवारी लिने वित्तिकै ओबामालाई बेलायतका लागि राजदूत नियुक्त गर्ने बाइडेनको योजना रहेको समाचारमा उल्लेख छ ।
कुटनीतिमा माहिर ओबामा राजदूतका रुपमा बेलायत गए बेलायती प्रधानमन्त्री बोसि जोहनसनका लागि भने मुस्किल पर्नसक्ने विश्लेषण गर्न थालिएको छ । किनभने दुई देशबीच ब्रेक्जिट व्यापार सम्झौतालाई लिएर शीतयुद्ध चलिरहेको छ ।
कार्तिक कृष्ण त्रयोदशीका दिनमा मनाइने काग तिहार पर्व आज बिहान यमराजको दूतका रुपमा कागलाई मीठो–मीठो चीजबीज खान दिएर मनाइँदैछ ।
बिहान सूर्योदयकालमा त्रयोदशी भएको दिन काग तिहार मनाउनुपर्ने भएकाले शास्त्रसम्मत् रुपमा आज शुक्रबारलाई निर्णय गरिएको नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिका अध्यक्ष प्रा डा रामचन्द्र गौतमले जानकारी दिए। यमराजले लोकको खबर कागका माध्यमबाट थाहा पाउने भएकाले कागलाई यमदूतका रुपमा मान्ने शास्त्रीय विधान रहेको छ ।
कागले यमराज समक्ष राम्रो खबर लगिदियोस् भनेर आजका दिन कागलाई मीठो–मीठो खान दिई खुशी पार्ने गरिएको हो । लोक व्यवहारमा काग घरमा आई कराएमा शुभ बोल, शुभ बोल भनी भन्ने प्रचलन समेत रहेको छ । काग घर वरपर आई कराएमा उसले केही खबर लिएर आएको विश्वाससमेत गर्ने गरिन्छ ।
“काकेन दधि भक्षितम्” अर्थात् कागलाई दही भात मीठो लाग्ने भएकाले आजको दिन कागलाई दही भात खुवाएमा यमराज समक्ष राम्रो सन्देश लगिदिने भएकाले कागलाई दही भात खुवाउने प्रचलन रही आएको छ । यमदीपदानसहित यमपञ्चक भने बिहीबार बेलुकीदेखि नै शुरु भएको छ । यस वर्ष तिथिको घटबढका कारण सायंकालमा कार्तिक कृष्ण त्रयोदशी परेका दिन शुरु हुने यमपञ्चक बिहीबार बेलुकीदेखि नै शुरु भएको हो ।
यसैगरी लक्ष्मी स्थिर राख्नका लागि गरगहना एवं तामाका भाँडाकुँडा किन्ने धनतेरस पर्व पनि शुक्रबार नै मनाइन्छ । यस दिन गरगहना तथा भाँडाकुँडा किनेमा लक्ष्मी घरमै स्थिर भई बस्ने धार्मिक मान्यता छ ।
मेचीमहाकाली बुहारी सयुक्त आवाज प्रदेश नं. २ को संयोजकमा पुजापाठक तिमिल्सिना चयन हुनुभएको छ । मेचीमहाकाली बुहारी सयुक्त आवाजको रौतहट संयोजक रहेर सक्रिय रुपमा काम गर्दै आउनुभएकी तिमल्सिनालाई कार्तिक २६ गते मंगलबारबाट कार्यभार सम्हाल्ने गरि प्रदेश संयोजक चयन गरिएको हो ।
वर्षाै देखि दर्ता भएर पनी गुमनाम अवस्थामा रहेको मेचीमहाकाली बुहारी सयुक्त आवाजलाई तिमल्सिना पदमा आएदेखि बिभिन्न रचनात्मक कार्य गर्दै चर्चाको शिखरमा पु¥यान भुमिका खेल्नुभएको श्रोतको दाबि छ ।
संस्था चर्चामा आएपछि उदेश्य अनुसारका कामहरु समेत निरन्तर भईरहेको बताईएको छ । आवाजले रौतहट लगाएतका जिल्लाहरुमा बिभिन्न परिवारमा पारिवारिक मिलापको कार्य पनी गर्दै छ भने अन्य सामाजिक कार्यमा पनी आवाज सक्रिय रहँदै आएको छ ।
सर्लाहीको लालबन्दी बजारबाट फर्किँदै गरेको अटो रिक्सा दुर्घटना हुँदा परवानीपुरमा ५ जना सामान्य घाईते भएका छन ।
बिहिबारको बजारमा किनमेल सकेर घर फर्किदँै गरेका यात्रु सवार लु१स ७२६० नम्बरको अटो रिक्सा दुर्घटनामा परेको अस्थाई प्रहरि चौकी लालबन्दी नगरपालीका १६ का असई बृज भुषण पाण्डेले जानकारि दिनुभयो । दुर्घटनामा परेका ५ जना १५ नम्बर वडा अर्नेडाँडाका अञ्जु थिङ, रिता थिङ, पदम बहादुर गोले, प्रशान्त गोले र बिर बहादुर थिङ छन । उनीहरुलाई उपचारका लागी गढिमाई अस्पताल लालबन्दी पठाईएको छ ।
अनियन्त्रित भएर बिजुलीको पोलमा ठोक्किएको अटो रिक्सामा आंसिक क्षति पुगेको प्रहरिले बताएको छ । अटो र चालक प्रहरिको नियन्त्रणमा रहेका छन ।