सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले स्थानीय तहमा रिक्त पदाधिकारीको नाम पठाउन सबै जिल्ला समन्वय समिति (जिसस)लाई निर्देशन दिएको छ ।

मन्त्रालयले सबैलाई आज पत्र लेख्दै तीन दिनभित्र जिससलाई रिक्त पदाधिकारीको नाम पठाउन निर्देशन दिएको मन्त्रालयका शाखा अधिकृत बन्दना कर्णले जारी गरेको सूचनामा उल्लेख गरिएको छ ।

यसअघि भदौ २३ गते पत्र लेख्दै मन्त्रालयले विविध कारणले रिक्त पदाधिकारीको विवरण माग गरेको थियो । तर, उक्त समयमा पनि पदाधिकारीको विवरण नपठाएपछि पुनः तीन दिनभित्र पठाउन मन्त्रालयले ताकेकता गर्दै पत्र पठाएको हो । 

मन्त्रालयले रिक्त रहेको पद, रिक्त भएको मिति र रिक्त हुनाका कारण उल्लेख गरेर विवरण पठाउन भनेको छ । यसअघि सरकारले रिक्त पदाधिकारीको विवरण सङ्कलन गरेर निर्वाचन गरेको थियो ।

गत मङ्सिरमा निर्वाचन आयोगले विभिन्न कारणले रिक्त भएका स्थानीय तहका पदाधिकारीको उपनिर्वाचन गरेको थियो । धरान उपमहानगरपालिकाका प्रमुखसहित तीन गाउँपालिकाको अध्यक्ष र एक उपाध्यक्ष तथा ४३ वडाध्यक्षका लागि उक्त उपनिर्वाचन भएको थियो ।

सत्तारुढ दल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)मा संवादहीनतासहित द्वन्द्व चरम उत्सर्षमा पुगेका वेला पार्टीका नेताहरूले धमाधम आ–आफ्नो धारणा सार्वजनिक गर्न थालेका छन् ।

त्यसमा सरकारमा रहेका मन्त्रीहरूसमेतले पनि आ–आफ्नो धारणा सार्वजनिक गर्न थालेका छन् । 

यसैक्रममा उपप्रधानमन्त्री ईश्वर पोखरेलले पार्टी एकताका वेला गरिएको सहमतिविपरीत पूर्वसमूहभित्रको गुटगत आबद्धतालाई समाएर समीकरणको खेल खेल्न खोज्दा विभाजनको दुर्भाग्य निम्तिन लागेको जनाएका छन् । 

उनले व्यक्तिगत स्वार्थका कारण यसो गर्नेहरूसित असहमति जनाउँदै पार्टीको एकता बचाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन् । 
उनले सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमार्फत यस्तो प्रतिक्रिया सार्वजनिक गरेका नयाँ पत्रीकामा खबर छ ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले वरिष्ठ सरुवा रोग विज्ञ तथा वैज्ञानिक डा. एन्थोनी फाउचीलाई चुनावपछि बर्खास्त गर्न सक्ने संकेत गरेका छन्।

फ्लोरिडामा भएको चुनावी सभालाई सम्बोधन गर्ने क्रममा ट्रम्पले डा. फाउचीलाई नोभेम्बर ३ को चुनावपछि बर्खास्त गर्न सक्ने बताएका हुन्।

स्थानीय समय अनुसार आइतबार मध्यरातमा भएको चुनावी सभामा समर्थकले ‘फायर फाउची’ (फाउचीलाई बर्खास्त गर) नारा लगाएपछि ट्रम्पले त्यसमा विचार गर्ने बताएका हुन्।

त्यसपछि ट्रम्पले डा. फाउची राम्रो व्यक्ति रहेको तर धेरै पटक गलत भएको बताए।

फाउचीलाई बर्खास्त गर्नु पर्ने मागसहितको नारा लगाएका ट्रम्पको सभाका अधिकांश सहभागीले मास्क लगाएका थिएनन्।

यसअघि राष्ट्रपति कार्यालय ह्वाइट हाउसले देशका प्रमुख सरुवा रोग विज्ञ डा. एन्थोनी फाउचीमाथि चुनावको पूर्व सन्ध्यामा राजनीतिक चलखेल गरेको आरोप लगाएको थियो।

नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपालले पार्टी भित्रको आन्तरिक विवादबारे सार्वजनिक रुपमा टिप्पणी नगर्ने बताएका छन् ।

काठमाडौँ शंखरापुरको जरसिंहपौवामा राजनेता एवम् विशिष्ट व्यक्तिहरुको शालिकसहितका पार्क बनाउने सम्बन्धमा भएको कार्यक्रममा नेता नेपालले पार्टी भित्रको अन्तर विवाद बारे टिप्पणी गर्ने उपयुक्त समय नभएको बताएका हुन् ।

कार्यक्रममा सहभागी भएका संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री योगेश भट्टराईले पनि पार्टी विवादबारे नबोल्ने बताए । नेता नेपालको विश्वास पात्रका रुपमा रहँदै आएका मन्त्री भट्टराईले विवादबारे बोल्न उपयुक्त नहुने उल्लेख गरे ।

नेकपा भित्र अहिले पुनः आन्तरिक विवादले उग्र रुप लिएको छ । प्रधानमन्त्री समेत रहेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र अर्का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड तथा नेता नेपाल खेमाबिच विवाद रहँदै आएको छ ।

जरसिंह पौवामा विभिन्न क्षेत्रमा विशिष्ठ योगदान पुर्‍याएका व्यक्तिहरुको शालिकसहितको पार्क बनाउने तयारी भएको छ।

रौतहट जिल्लाको मध्य भागमा रहेको कटहरिया बजारमा बाहिरबाट आएका ब्यापारिले बस्ने ठाउँ नपाएको गुनासो बढेको छ । बाहिरबाट आएका ब्यापारिलाई स्थानिय ब्यापारिले बजारमा बस्न नदिएर हटाउने गरेका छन ।

चाडपर्वको मौका छोपि कटहरिया बजारमा ब्यापार गर्ने मनसायले आएका ब्यापारिलाई स्थानिय ब्यापारिले बस्न नदिएपछि आगन्तुक ब्यापारिलाई मर्का परेको छ । पुरानो बजार भएकै कारण पनी अन्य ठाउँ तथा भारतका समेत ब्यापारिहरु यहाँको बजारमा आउने गर्छन ।

कटहरिया बजार ब्यबस्थापन समितीले बजार तथा ब्यापारिहरुको राम्रो ब्यबस्थापन गर्न नसक्दा ब्यापारिहरुले दुःख पाईरहेका छन । साथै बजारको उचित ब्यबस्थापन हुन नसक्दा सडकमा जथाभावि ब्यापार गर्ने बढेकै कारण दुर्घटनाको जोखिम बढेको छ ।

ब्यापारिले सडकको दायाँ बायाँ तथा ढलान भएको सडकमा समेत पसल राख्दा सडक साँघुरो भई हिँड्न समेत गाह्रो भएको बजारमा किनमेल गर्न जाने ग्राहकहरुले गुनासो गरेका छन ।

कच्चि सडकको धुलो, अब्यबस्थीत बजार तथा सम्बन्धित निकायको बेवास्ताका कारण कटहरिया बजार कुरुप बनेको छ । यसतर्फ सम्बन्धित निकायको बेलैमा ध्यान जानु आवश्यक देखिएको छ ।

सर्लाहीको पर्सा गाउँपालिकामा एक बालिकालाई जवरजस्ती करणी गर्न खोजेका भारतीय युवक पक्राउ परेका छन् ।

शुक्रवार पर्सा गाउँपालिका वडा नं. ५ बस्ने अन्दाजी १२ वर्षिया एक बालिकालाई दिउँसो १ बजे घाँस काट्न गएको समयमा भारतीय युवकले जर्वजस्ती गर्न खोजेका थिए । तर बालिकाले प्रतिकार गरेपछी घाँस काटीरहेको हाँसिया खोसेर युवकले बालिकाको घाँटि रेट्न खोजेका थिए ।

जर्वजस्तीकरणी गर्न तथा ज्यान मार्न खोज्ने भारतीय सिमार्वती गाउँ ईनर्वा–१६ सहोर्वा निवासी २५ वर्षिय मुकेश मुखियालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय सर्लाहीले जनाएको छ । हाँसियाले घाँटीमा प्रहार गरेपछि बालिकाले हातले रोक्न खोज्दा उनको दाहिने हातको औँला पनि काटिएको छ ।

घाइते बालिका मलंगवा अस्पतालमा उपचार पश्चात घर फर्किसकेको प्रहरीले जनाएको छ । भारतीय युवकलाई जवरजस्ती करणी उद्योगमा मुद्दा दर्ता गराइ जिल्ला अदालत सर्लाहीबाट म्याद थप गरी अनुसन्धान अघि बढाइएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय सर्लाहीका प्रहरी प्रवक्ता तथा प्रहरी नायव उपरीक्षक मदन कुवँरले जानकारी दिनुभयो ।

सर्लाहीको मलंगवा नगरपालिकामा रहेको जिल्ला प्रशासन कार्यालयको सम्पूर्ण सेवा सोमबार बाट सूचारु हुने भएको छ ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालयलले शुक्रवार एक सूचना जारी गर्दै हालसम्म बन्द रहेको नागरिकता सम्बन्धी सेवा लगायत अन्य सम्पूर्ण सेवाहरु सोमवार बाट संचालन गर्ने जिल्ला प्रशासन कार्यालयको प्रशासकीय अधिकृत रामप्रमोद यादवले जानकारी दिनुभयो ।

यसअघि बितरित टोकन अनुसार अवरुद्ध भएका सेवाग्राहीहरुको पालो टोकन अनुसार विभिन्न मिति तोकिएको छ । सेवाग्राहीहरुको विभिन्न कार्यको लागि दिइएको टोकनहरु मध्ये कार्तिक २ गते दिइएको टोकन नम्बरहरुको सेवाग्राहीहरुलाई कार्तिक १७ गते सोमवार, कार्तिक ३ गतेको कार्तिक १८ गते, कार्तिक ४ गतेको कार्तिक १९ गते, कार्तिक ५ गतेको कार्तिक २० गते र कार्तिक ६ गतेको कार्तिक १९ गते शुक्रवार कार्य हुने जिल्ला प्रशासन कार्यालय सर्लाहीले जनाएको छ ।

यस अघि प्रमुख जिल्ला अधिकारी लगायत अन्य कर्मचारीहरुमा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएपछि कार्तिक २ गतेबाट अर्को सूचना नभएस सम्मको लागि जिल्ला प्रशासन कार्यालय बन्द गरिएको थियो । सेवाग्राहीहरुको चाप बढन थालेपछि जिल्ला प्रशासन कार्यालयले टोकन बाँडेको थियो ।

सर्लाहीको लालबन्दी नगरपालीका वडा नम्बर १५ मा ट्रान्सफर्म नेपालले खानेपानी ब्यबस्थापन गरिदिने भएको छ । लालबन्दी नगरपालीका वडा नम्बर १५ को ४ ओटा गाउँमा खानेपानीको ब्यबस्थापनमा संस्था जुटेको हो । साबिकको परवानीपुर गाबिस अन्तर्गत पर्ने चिसापानी, कटहरबोट टोल, सतभैया र तल्लो सतभैयामा संस्थाले खानेपानीको ब्यवस्थापन गर्न लागेको हो ।

संस्थाले कालीञ्जोर खोलामा पानीको अन्डरग्राउण्ड ईन्टेक बनाएर ४ ओटा गाउँमा पानी पु¥याउन लागेको संस्थाका फिल्ड सुपरभाईजर नकुल राईले जानकारि दिनुभयो । त्यसको ब्यबस्थापनका लागी भन्दै संस्थाले उक्त गाउँहरुमा ४ ओटा समिती पनी गठन गरेको छ ।

आईतवार फिल्ड सुपरभाईजर राईको संयोजकत्वमा ४ ओटै गाउँमा समिती गठन गरिएको हो । जस अन्तर्गत कटहरबोट टोलमा लोक बहादुर खड्काको अध्यक्षतामा ५ सदसिय कटरहरबोट टोल CHE कमिटी गठन गरिएको छ । कमिटिको सचिवमा ललित बहादुर बिश्वकर्मा, कोषाध्यक्षमा दुर्गादेवि सिंह र सदस्यद्वय चाँदनी थामी र बिन्दा कार्कि चयन भएका छन ।

त्यस्तै चिसापानीमा गणेश बहादुर कार्कि, सतभैयामा बद्रि बहादुर थापा र तल्लो सतभैयामा बम बहादुर गुर्माछान मगरको अध्यक्षतामा ५/५ सदसिय समिती गठन गरिएको छ । Living water project मार्फत ४ ओटा गाउँमा पानी पु¥याउने उद्देश्यले १ हप्तामा काम सुचारु गरिने संस्थाले जानकारि दिएको छ ।

हाल कालिञ्जोर खोलामा ट्यांकी निर्माण गरेर गाउँमा पानी बितरण गरिएको भए पनी खोलामा बाढि आउनेबितिक्कै पाईप बगाउने गरेको छ । जसबाट त्यस क्षेत्रका स्थानियले खानेपानीको समस्या भोग्दै आएका छन ।

संस्थाले I want to learn प्रोजेक्ट अन्तर्गत लालबन्दीको ३ र १४ नम्बर वडा, हरिपुर नगरपालीका सँगै रौतहट र धनुषामा पनी काम गरिरहेको छ । साथै आईवार गठित ४ ओटा समिती मार्फत पनी ४ ओटै गाउँमा उक्त कार्यक्रम संचालन गर्ने संस्थाले जनाएको छ ।

संस्थाले The Amity Foundation चिनको सहयोगमा स्थानिय सरकार सँग सहकार्य गर्दै सामुदायिक स्वास्थ्य शिक्षाको क्षेत्रमा काम गर्दै आएको छ ।

बेद बोहरा, दोहा कतार : नेपाली जनप्रगतिशील मोर्चा कतारले अक्टोबर ३० शुक्रबारका दिन दोहा कतार स्थित ‘नज्मा गोर्खा रेस्टुरेन्ट’मा बिजया दशमिको उपलक्ष्य तथा र आउँदै गरेको तिहार र छठपर्वको अबसरमा भेटघाट एवं शुभकामना आदानप्रदान, चियापान तथा प्रशिक्षण कार्यक्रम गरेको छ ।

अध्यक्ष साजन गुरुङ (छबि) को सभापतित्वमा भएको कार्यक्रमका बिशेष अतिथी राजेन्द्र लिम्बुले परदेशी भुमिमा रहेता पनि आफ्नो कला संस्कृतिलाई जगेर्ना गर्न सकिन्छ तर त्यसको लागी बिकृती र बिसंगतीबाट टाढा रहनु पर्छ र कसैलाई अप्ठ्यारो पार्नु हुँदैन भन्दै देश तथा बिदेशमा रहेका सबै नेपाली दाजुभाई दिदीबहिनीहरुलाई शुभकामना दिएका थिए ।

त्यसैगरि अतिथि महिला बिभाग प्रमुख तथा मोर्चा उपाध्यक्ष गोमा थापाले परदेशी भुमिमा रहेर पनि यसरी दशैँ मनाउन पाउनु निकै खुशिको कुरा भएको बताउनुभएको थियो । त्यस्तै अतिथी मनमोहन सिंह, सुजक अर्याल, ज्ञानेन्द्रराज भारतिले परदेशमा पनि यसरी नेपाली कला संस्कृतिको झल्कने कार्यक्रम मनाउन पाएकोमा खुसि ब्यक्त गरेका थिए भने कार्यक्रमका सभापति गुरुङले कार्यक्रम सफल बनाउन निरन्तर खटिएका साथीहरुलाई धन्यवाद दिँदै निमन्त्रणालाई स्विकार गर्दै उपस्थित भएका सबैलाई धन्यवाद ब्यक्त गर्नुभएको थियो ।

मोर्चाका महासचिव बिवेक मल्लद्वारा संचालित कार्यक्रममा बिशेष अतिथि प्रबक्ता राजेन्द्र लिम्बू सहित महिला बिभाग प्रमुख एवं उपाध्यक्ष गोमा थापा र सचिव ज्ञानेन्द्रराज भारति, कोषाध्यक्ष मनमोहन सिंह, सुजक अर्याल लगाएतको सहभागीता थियो ।

पाहुनालाई नेपाली जनप्रगतिशिल मोर्चा कतारका केन्द्रीय सदस्य देब बिस्टले स्वागत गरेका थिए ।

जमाना इन्टरनेटको छ। कोरोनाले जनजीवन अस्तव्यस्त बनाए तापनि युट्युव, फेसबुक, टिकटक र इन्स्टाग्रामले धेरैलाई व्यस्त नै बनाइराखेका छन्। अहिलेको समयमा सबैको ध्यानाकर्षण कोभिड-१९ तर्फ केन्द्रित भएको छ। यो स्वाभाविक पनि हो। तर हामी अलि बुद्धिमान भएर सोच्ने हो भने कोरोना सँगसँगै प्रेसर र सुगर लगायत अन्य मुटु रोगहरुतर्फ पनि सबैको ध्यान जान आवश्यक देखिन्छ।

संसार जतिजति विकसित हुँदै गइरहेको छ, उच्च रक्तचाप, मधुमेह (सुगर) र हृदयघात (हार्ट अट्याक) जस्ता घातक रोगहरु मौलाउँदै गइरहेका छन्। यी रोगहरुबाट मृत्यु हुनेको संख्या उकालो लाग्दो क्रममा छ। कोभिड-१९ को संक्रमणबाट मृत्यु हुनेमा पनि मुटुरोग र मधुमेहका बिरामी बहुसंख्यक छन्।

विश्वमा र नेपालमै पनि सबैभन्दा बढी मृत्युदर बोकेको रोगमा कोरोनरी धमनी रोग पर्छ। अस्वस्थकर खानपिन, आसिन जीवनशैली, मोटोपना, उच्च रक्तचाप र सुगर यो रोगका जोखिम कारक हुन्। यस रोग अन्तर्गत एन्जाइना र हृदयघात पर्छन्।

कोरोनरी धमनी रोग (एन्जाइन र हृदयघात) के हो?
मुटुका कोष र मांसपेसीहरुमा रगत सम्प्रेषण गर्ने रगत नलीलाई कोरोनरी धमनी भनिन्छ। यदि शरीरमा हानिकारक कलेस्ट्रोल (एलडिएल) को मात्रा बढी भयो र जोखिम कारक पनि बढ्दै गए भने, उक्त अवस्थामा कलेस्ट्रोल (बोसो), क्याल्सियम र सुजन कोषिकाहरु रगत नलीमा गएर जम्मा हुन्छन् र नली साँघुरो पार्छन्।

जसरी पाइपमा खिया लाग्दा पानीको वहाव कम हुन्छ त्यसैगरी मुटुको रगत नली साँघुरो हुँदा रगत सञ्चालन कम हुन्छ र पछि गएर सञ्चालन नै बन्द हुने स्थिति पनि सिर्जना हुन सक्छ। जसका कारण मुटुका कोष र मांसपेसीहरुले रगत पाउँदैनन् र अक्सिजनको अभाव भएर कोषहरूको मृत्यु हुन्छ। यो अवस्थामा बिरामीलाई छाती दुख्ने, छातीमा भारी वस्तुले थिचेको महसुस हुने, श्वास फेर्न गाह्रो हुने, खलखली पसिना बग्ने वा अचानक बेहोस हुने जस्ता लक्षणहरु देखापर्न थाल्छन्, जसलाई कोरोनरी धमनी रोग भनिन्छ।

रोगका जोखिम कारक
• अत्यधिक मात्रामा धूमपान र मध्यपान गर्नु,
• अस्वस्थकर खानपिन (बोसो भएको मासु, तेलमा तारेका खानेकुरा, वटर,चिज,पनिर, केक लगायत बेकरी आइटम्सको सेवन),
• शारीरिक व्यायाम र कसरतको कमी,
• आसिन जीवनशैली र मोटोपना,
• रगतमा हानिकारक कलेस्ट्रोल (एलडिएल) को मात्रा बढी हुनु,
• लामो समयसम्म प्रेसर र सुगर नियन्त्रणमा नहुनु,
• निरन्तर तनाव लिइरहनु, डिप्रेसन हुनु
• ४० देखि ६० प्रतिशत मानिसमा कोरोनरी धमनी रोग वंशानुगत हुने गरेको पाइएको छ।

पुरुषमा ३५ देखि ४५ वर्षको उमेरमा मुटु रोगको जोखिम बढ्ने गरेको छ। र ५५ वर्ष पुगेपछि जोखिम दुई गुणाले बढ्ने गर्छ। महिनावारी नरोकिएका माहिलाको सन्दर्भमा भने रोगको जोखिम सोही उमेरका पुरुषभन्दा कम देखिने गरेको विभिन्न अनुसन्धानमा उल्लेख छ। महिलामा हुने “इस्ट्रोजन” हर्मोनले शरीरमा बोसोको मात्रा सन्तुलनमा राखी एन्जाइना र हृदयघात विरुद्ध रक्षात्मक भूमिका निर्वाह गर्ने गरेको चिकित्सकहरुको भनाइ छ। महिनावारी रोकिसकेपछि चाहिँ महिला वर्गमा पनि मुटु रोगको जोखिम पुरुषमा झैं बढ्ने गर्छ, अझै पुरुषमा भन्दा धेरै जोखिम पनि हुनसक्छ।

धूमपान एन्जाइना र हृदयघातको एउटा प्रमुख कारक हो। दिनमा कम्तीमा पनि १ खिल्ली चुरोट सेवन गर्ने व्यक्तिमा सामान्य व्यक्तिभन्दा यो रोग लाग्ने सम्भावना दुई गुणा बढी हुन्छ।

मोटोपना भएका मानिसहरु खासगरी जो लामो समयदेखि प्रेसर र सुगरको सामना गरिरहेका छन्, उनीहरुमा एन्जाइना र हृदयघात हुनसक्ने सम्भावना उच्च भएकाले बेलैमा होसियार हुनपर्ने हुन्छ।

बिरामीमा देखा पर्ने लक्षण
• छाती दुख्नु, गह्रौं वस्तुले छाती थिचेको महसुस हुनु,
• दुखाइ घाँटी, गिजा हुँदै पाखुरातर्फ सर्दै जानु,
• श्वास फेर्न अप्ठ्यारो हुनु,
• खलखली पसिना बग्नु,
• वाकवाकी लाग्नु/बान्ता हुनु,
• मन्द-मन्द टाउको दुख्नु,
• मुटुको धड्कन तेज भएको वा घटेको महसुस हुनु,
• अचानक बेहोस हुनु।

सुरुवाती अवस्थामा यी लक्षणहरु कसरत गर्दा, तनाव हुँदा, चिसोको सम्पर्कमा आउँदा, धेरै खाना खाँदा वा जीउलाई बल पर्ने खालका कुनै पनि कार्य गर्दा देखिन सक्छन्। जसलाई मेडिकल भाषामा “इस्टेवल एन्जाइना” भनिन्छ।

तर, पछि जब रोग बल्झिँदै जान्छ र यसले आक्रामक रुप लिन्छ तब यी लक्षणहरु सामान्य काम गरिरहँदा वा आराम गरिरहेको अवस्थामा समेत देखा पर्न सक्छन्। यो अवस्थालाई “अन-इस्टेवल एन्जाइना” र “हृदयघात” (हार्ट अट्याक) भनिन्छ।

यदि ३५/४० वर्ष उमेर नाघेका, विशेषगरी प्रेसर, सुगर र अन्य मुटु रोग भएका व्यक्तिहरुमा यी लक्षण देखा परेमा तुरुन्त चिकित्सकको परामर्श लिनुपर्ने हुन्छ। समयमा उपचार पाएन भने बिरामीको ज्यान पनि जान सक्छ।

हामीले बेलैमा निम्न लिखित उपायहरु व्यवहारमा उतार्यौं भने हृदयघात लगायत अन्य मुटु रोगहरुको न्यूनीकरण गर्न सक्छौं:
• धूमपान र मध्यपान त्याग्ने,
• तौल नियन्त्रणमा राख्न दैनिक कम्तीमा २० मिनेट एरोबिक व्यायाम र कसरत गर्ने जस्तैः जगिङ गर्ने,स्किपिङ गर्ने, पौडी खेल्ने, खेलकुदमा भाग लिने आदि,
• नियमित मेडिटेसन र योग गर्ने,
• पोषणयुक्त र सन्तुलित आहार सेवन गर्ने; खासगरी फलफूल, सागपात र तरकारी सेवनमा विशेष जोड दिने,
• रातो मासु हुने जनावरहरु: खसी-बाख्रा, च्याङ्ग्रा, बँगुरको मासु सक्दो कम सेवन गर्ने। प्रेसर, सुगर र अन्य मुटु रोगका बिरामीले त सेवन नै नगरे पनि हुन्छ,
• पनिर, वटर, चिज, केक र डुनट जस्ता बेकरी आइटम्स र तेलमा तारेका खानेकुराले शरीरमा हानिकारक एलडिएल कलेस्ट्रोलको मात्रा वृद्धि गर्ने हुँदा यस्ता खानेकुराको सेवन सक्दो कम गर्ने,
• बादाम (आल्मोन्ड्स), ओखर, काजु र वनस्पति स्रोतका तेलमा मानव शरीरका लागि आवश्यक तेल पाइने हुँदा यिनको सेवन गर्न सकिन्छ,
• ३५/४० वर्ष नाघेकाहरुले समय-समयमा प्रेसर, सुगर, कलेस्ट्रोल र अन्य स्वास्थ्य परीक्षण गराउने,
• उच्च रक्तचाप, मधुमेह, उच्च कलेस्ट्रोल र अन्य मुटु रोग भएका बिरामीले चिकित्सकको सल्लाह बमोजिम आफ्नो स्वास्थ्य अवस्था सन्तुलित राख्ने,

हृदय रोग र क्यान्सर लगायत घातक रोगहरु नेपालका लागि चुनौतीको विषय बनेका छन्। हामीसित यी रोग सम्बन्धी तथ्यांकहरुको कमी छ। आवश्यक मात्रामा खोज र अनुसन्धान भएका छैनन्। चेतनामूलक कार्यक्रमहरु न्यून छन्। सरकार, गैरसरकारी संस्था र स्वास्थ्य संगठनले चालेका कदम पर्याप्त छैनन्। गंगालाल हृदय केन्द्र जस्तै मुटु सम्बन्धी सरकारी अस्पतालहरुको स्थापना अत्यावश्यक छ। यसतर्फ बेलैमा राज्यको ध्यान जाओस्।

स्वास्थ्य खबर बाट…