फागुन शुक्ल पूर्णिमाका दिन मनाइने फागु पूर्णिमा अर्थात् होली पर्व आज हिमाली एवं पहाडी जिल्लामा हर्षोल्लासका साथ एकापसमा रङ र लोला खेली मनाइँदैछ ।
वसन्त ऋतुको आगमनसँगै आपसी मेलमिलाप र सद्भावनाको सन्देश लिई आउने फागु पर्व आज परम्परागत रूपमा विभिन्न रङ र लोला खेली मनाउने प्राचीन परम्परा छ । केही वर्ष अघिसम्म उपत्यकामा उत्ताउलो रुपमा मनाइने यो पर्व प्रहरीको सक्रियताका कारण पछिल्लो समय सभ्य बन्न थालेको छ ।
सडकमा काम विशेषले हिँड्नेलाई इच्छा विपरीत रङ र लोला हान्ने क्रम बन्द हुँदै गएको छ । फागु पर्वको अघिल्लो दिन पनि राजधानीका सडकमा फोहर पानी छ्यापेको देखिँदैन । विगत वर्ष जस्तै यस वर्ष पनि कोरोनाको प्रभाव विश्वव्यापीरुपमा बढ्दै गएकाले फागु पर्वमा पानी र रङ प्रयोग नगर्न प्रशासनले आह्वान गरेको छ । साथै घर परिवारमै फागु पूर्णिमा मनाउन पनि प्रशासनले अनुरोध गरेको छ ।
विशेषगरी युवतीलाई लोलामा पानी भरेर एक हप्ताअघिदेखि नै छ्यापेर मनोवैज्ञानिकरुपमा बाहिर निस्कन नसक्ने वातावरण बनाइन्थ्यो । यस वर्ष फागु पर्वको अघिल्लो दिन पनि सहजरुपमा हिँडडुल गर्न सकेको ललितपुर जिल्लाको गोदावरीबाट नयाँसडकमा निजी क्षेत्रमा काम गर्न आएकी सविता घिमिरेले बताइन् ।
त्रेता युगमा दैत्यराज हिरण्यकश्यपुले विष्णुभक्त आफ्ना पुत्र प्रह्लादलाई मार्ने उद्देश्यले ब्रह्माबाट आगोले छुन नसक्ने वरदान पाएकी आफ्नी बहिनी होलिकालाई प्रह्लादका साथ दन्किरहेको आगोमा पस्न लगाउँदा होलिका आफैँ भष्म भएकी तर भक्त प्रह्लादलाई आगोले छुन नसकेको कथा यो पर्वसँग जोडिएको छ ।
त्यसै बेलादेखि शक्तिको दुरूपयोग गर्ने पापी प्रवृत्तिकी प्रतीक बनेकी होलिका मारिएको उपलक्ष्यमा होली (फागु) खेल्ने परम्परा चलेको विश्वास गरिन्छ ।
यसैगरी द्वापरयुगमा श्रीकृष्ण भगवान्लाई मार्न कंशद्वारा पठाइएकी राक्षसनी पुतनाले आफ्नो विष दलिएको स्तन चुसाउन लाग्दा असफल भई मारिइन् । निजलाई व्रजवासीले जलाई फागु महोत्सव मनाउने परम्परा चलेको पनि धर्मग्रन्थमा उल्लेख गरिएको धर्मशास्त्रविद् एवं नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिका अध्यक्ष प्राडा रामचन्द्र गौतमले जानकारी दिए ।
राम्रो तरिकाले तयार पारिएका रङ र अबिरले छालाको रोग निवारण गर्ने भएकाले यस्ता रङको प्रयोग गरी फागु खेल्नाले शीतकालमा शरीरमा उत्पन्न कफको विनाश हुन्छ । बालिएको चीरको धुवाँबाट शीतकालका अनेकौँ रोगका कीटाणु निर्मूल हुने हुनाले यो पर्वको आयुर्वेदिक महत्व पनि छ ।
फागु पर्वका उपलक्ष्यमा परम्परादेखि सरकारले सार्वजनिक बिदा दिंदै आएको छ । तराई क्षेत्रमा भने यो पर्व पूर्णिमाको भोलिपल्ट मनाउने गरिन्छ । यस वर्ष पनि तराईमा सोमबार होली मनाइँदै छ ।
फागु पर्व नेपाल र भारतलगायत अन्य देशमा पनि मौलिक तरिकाले मनाउने गरेको पाइन्छ । इटालीमा ‘बेलियाकोनोन्स’को नामले मनाइने यो पर्वमा एक आपसमा सुगन्धित जल छर्की घाँसको विशेष प्रकारको रङ्गीचङ्गी आभूषण लगाएर खेल्ने गरिन्छ । चीनमा १५ दिनसम्म ‘च्वेज’ नामले यो पर्व मनाइन्छ । यस पर्वमा नयाँ लुगा र गहना लगाउने गरिन्छ ।
अमेरिकामा ‘होबो’ नामले मनाइने यो पर्वमा मानिस विभिन्न प्रकारका हास्यात्मक भेषभूषा लगाई प्रतियोगिताको आयोजना गरी विजयीलाई पुरस्कार दिइन्छ ।
यसैगरी श्रीलङ्का र इन्डोनेसियाको जाभामा आगोको पूजा गरेर, म्यान्मा र थाइल्यान्डमा पानीको पूजा गरेर, बौद्ध मन्दिरमा भिक्षुहरूलाई दान दिएर, जापान र इन्डोनेसियाको सुमात्रामा नयाँ अन्नलाई नाचगानका साथ स्वागत गरेर, चीनको युनानमा डाइनोसियस देवताको पूजा तथा नाचगान गरेर र इजिप्टमा हास्य, विनोद तथा नाचगान गरी यो पर्व मनाइन्छ ।
फरकफरक नाममा मनाइए पनि फागु खेल्ने परम्परा धेरै देशमा भएको पाइन्छ । सबैतिर आपसी सद्भाव एवं सामाजिक एकतालाई प्रवद्र्धन गर्ने मूल उद्देश्यले यो पर्व मनाउने गरिन्छ ।
नेपाल विद्युत प्राधिकरण वितरण केन्द्र मलंगवाले सुरु गरेको विद्युत चुहावट नियन्त्रण अभियान अन्तर्गत पाँचौ दिन बिहिवार सर्लाहीको हरिपुर्वा नगरपालिकाबाट १२ जना ब्यक्तिलाई नियन्त्रणमा लिएर जरिवाना तिराइ छाडेको छ ।
जिल्लामा भइरहेको बिधुत चोरी नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले मलंगवा वितरण केन्द्रले गत आइतबार बाट सुरु गरेको अभियान अन्तर्गत उनीहरूलाई गाउँबाटै नियन्त्रणमा लिइएको हो । नियन्त्रणमा लिइएकाहरुलाई एकपटकको लागि जनही ११ हजार रुपैया जरिवाना तिराइ छाडेको वितरण केन्द्र मलंगवाका उप प्रबन्धक बिनोद यादवले जानकारी गराउनुभयो ।
उपप्रबन्धक यादवका अनुसार बिहान ४ बजे वितरण केन्द्रबाट इन्जिनियर रामानन्द सिंहको नेतृत्वमा गएका प्राधिकरणका कर्मचारी , नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीसहितको टोलीले हरिपुर्वा नगरपालिका अन्तर्गतका गाउँहरुबाट १२ जनालाई पोलबाट हुकिङ्ग गरि बिजुली चोरी गरिरहेको अवस्थामा घरबाटै नियन्त्रणमा लिएको हो ।
होली पर्व परेकोले होली पछि पुनः यो अभियानलाई जारी राख्ने वितरण केन्द्र मलंगवाले जानकारी गराएको छ। वितरण केन्द्र अन्तर्गत पर्ने सर्लाहीको सदरमुकाम मलंगवा नगरपालिका सहित हरिपुर्वा ,कबिलासी,गोडैता, बलरा नगरपालिका तथा पर्सा , कौडेना,रामनगर,चक्रघट्टा,चन्द्रनगर, ब्रह्मपुरी , विष्णु गाउँपालिकामा निरन्तर चलिरहने उप प्रबन्धक यादवले जानकारी दिए ।
अमेरिकी न्याय विभागले भारतीय औषधि निर्माता कम्पनीलाई ५ करोड डलर जरिवाना गर्ने भएकाे छ। फ्रिसेनियस काबी ओन्कोलोजी लिमिटेड (एफकेओएल) कम्पनीले आवश्यक रेकर्ड नष्ट गरेको भन्दै जरिवाना गर्न लागेकाे हाे।
एफकेओएलको पश्चिम बंगालको कम्पनी छ। यसले क्यान्सर सम्बन्धित औषधिहरू अमेरिकामा बिक्री गर्दै आएको थियो। खाद्य तथा औषधि प्रशासन (एफडीए)को टोलीले सन् २०१३ मा एफकेओएलको कारखाना निरीक्षण गरेको थियो । तर, कम्पनीले आवश्यक रेकर्ड मात्र लुकाएन, नष्ट पनि गरेको थियो।
एफडीए कानून उल्लंघन गरेको आरोपमा दोषी ठहरिएको थियो। अनुसन्धानको क्रममा कम्पनीले आवश्यक कागजातहरू उपलब्ध गराउन सकेको थिएन।
‘औषधि उत्पादनको रेकर्ड मात्रै कम्पनीले नष्ट गरेको छैन। एफकेओएलले एफडीए नियमको नियम पनि उल्लघंन गरेको छ। त्यो भन्दा धेरै गम्भीर बिरामीहरुलाई खतरामा पारेको छ,’ न्यायाधीशले भनेका छन्।
सर्लाहीको ईश्वरपुर नगरपालिका–१३, मा रहेको प्राथमिक विद्यालय बाहुन टोलमा वुधवार नमूना बाल विकास केन्द्र भवनको शिलान्यास गरिएको छ ।
समुन्नति कार्यक्रम अन्तर्गत सेभ द चिडे«नको आर्थिक सहयोगमा ग्रामीण नारी उत्थान संघ हरिपुरले निर्माण गर्न लागेको भवनको नगर प्रमुख मनोजकुमार देवकोटाले शिलान्यास गरेका हुन् । नमूना बाल विकास केन्द्र भवन निर्माणका लागि १५ लाख ९२ हजार ८४२ रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरिएको ग्रामीण नारी उत्थान संघका उपाध्यक्ष विष्णु चालिसेले जानकारी दिए ।
दुई महिनाभित्रै भवन निर्माण गरेर हस्तान्तरण गर्ने लक्ष्य रहेको संस्थाले जनाएको छ ।
राष्ट्रिय निजी तथा आवासीय विद्यालय एसोसिएसन नेपाल (नेसनल प्याब्सन) आवद्ध विद्यालयले अबदेखि मासिक कुल आयको ०.५ प्रतिशत रकम जगेडा कोषमा राख्नुपर्ने भएको छ ।
आकस्मिक र भैपरि आउने असहज अवस्थाको व्यवस्थापन गर्नको लागि छुट्टै जगेडा कोषको निर्माण गर्न र मासिक कुल आयको कम्तिमा ०.५ प्रतिशत रकम जम्मा गर्नुपर्ने नेसनल प्याब्सनले आवद्ध विद्यालयहरुलाई निर्देशन दिएको छ । चैत्र ४ र ५ गते कञ्चनपुरको महेन्द्रनगरमा सम्पन्न केन्द्रीय समितिको बाहौं बैठकले गरेको निर्णय अनुसार आवद्ध विद्यालयहरुलाई निर्देशन दिएको हो ।
नेसनल प्याब्सनले पत्रकार सम्मेलन गर्दै कोरोनाका कारण उत्पन्न परिस्थितिमा विद्यालयको आवश्यकता अनुसार केन्द्रीय समितिले सहयोग गर्ने जनाएको छ ।
विद्यालयले शिक्षण सिकाइका गतिविधिलाई विभिन्न माध्यमबाट प्रभावकारी ढङ्गले व्यवस्थापन र सञ्चालनका लागि केन्द्रले सहयोग गर्ने अध्यक्ष ऋतुराज सापकोटाले बताए ।
स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले होली पर्व घरमै मनाउन र भीडभाड नगर्न अपील गरेको छ ।
कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) संक्रमितको संख्यासँगै जोखिम बढेको भन्दै मन्त्रालयले थप सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ ।
बुधबार आयोजित नियमित पत्रकार सम्मेलनमा मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समीरकुमार अधिकारीले भने, ‘पछिल्लो केही दिनमा संक्रमणको संख्या उकालो लागेको छ । जोखिम पनि बढेको छ । त्यसैले होली घरमै मनाउन र भीडभाड नगर्न आग्रह गर्छौं ।’
रंगहरुको पर्व होली पहाडमा चैत १५ र तराई मधेसका जिल्लामा १६ गते मनाइँदैछ । बुधबार नेपालमा ३९६३ परीक्षणमा १४५ जनामा संक्रमण पुष्टि भएको छ ।
अल्पसंख्यक विगुर मुसलमानमाथि उत्पीडन र ज्यादती गरेको आरोपमा चीनविरुद्ध अमेरिका र यूरोपेली देशहरूले नयाँ प्रतिबन्ध लगाएका छन्।
विगुरहरू चीनको उत्तर–पश्चिमी क्षेत्र सिञ्जियाङमा बस्छन्। त्यहाँ चीनले यातनागृह नै बनाएर मुसलमानहरूलाई हिरासतमा राखेको आरोप लाग्ने गरेको छ।
क्याम्पभित्र तारन्तार यातना दिने, जबरजस्ती काम लगाउने र महिलाहरूमाथि यौन उत्पीडनसम्म गर्ने गरेको पश्चिमाहरूले दाबी गरेका छन्।
चीनविरुद्ध पछिल्लो प्रतिबन्ध लगाउने देशहरूमा अमेरिका, क्यानडा, बेलायत र यूरोपेली संघका देशहरू रहेका छन्।
चीनले भने विगुर मुसलमानमाथि कुनैपनि प्रकारको अत्याचार नगरेको र क्याम्प पुनर्शिक्षा केन्द्र मात्रै भएको बताउने गरेको छ।
तर, बेलायती विदेशमन्त्री डोमिनिक राबले चीनको क्याम्पभित्र विगुर मुसलमानमाथि भएको उत्पीडन यो समयकै सबैभन्दा गम्भीर मानवअधिकार संकट भएको बताएका छन्। अन्तरराष्ट्रिय समुदायले यो अत्याचार देख्दादेख्दै आँखा चिम्लिन नसक्ने उनले तर्क गरेका छन्।
यूरोपेली संघले सन् १९८९ मा भएको तियानमेन चोक नरसंहारपछि चीनविरुद्ध मानवअधिकार उल्लंघनको आरोपमा प्रतिबन्ध लगाएको थिए।
सन् १९८९ मा चीनका सैनिकले लोकतन्त्र समर्थन प्रदर्शनकारीहरूमाथि तियानमेन चोकमा गोलाबारी गरेका थिए।
पछिल्लो प्रतिबन्धमा सिञ्जियाङ प्रान्तका वरिष्ठ अधिकारीहरूलाई पश्चिमाहरूले निशाना बनाएका छन्। उनीहरूमाथि विगुर मुसलमानको मानवअधिकार हनन गरेको आरोप लगाइएको छ।
ती अधिकारीहरूमाथि यात्रा प्रतिबन्ध र विदेशमा रहेको उनीहरूको सम्पत्ति समेत जफत गर्नेसम्मको कारबाही हुनेछ।
मानवअधिकार समूहहरूले चीनमा १० लाख भन्दा धेरै विगुर मुसलमानहरू हिरासतमा रहेको, चीन सरकारले जबरजस्ती विगुर महिलाहरूको परिवार नियोजन गराएको तथा बच्चालाई परिवारबाट अलग गरेको बताउने गरेका छन्।
सर्लाहीको हरिवनमा नातामा ज्वाईं पर्ने ब्यक्तिले परालको टौवा र धानको भुसमा आगो लगाउँदा करिव १ लाख बरावरको क्षति भएको छ । हरिवन नगरपालीकाको वडा नम्बर १० मा बस्ने मिन बहादुर फुयालको घर नजिकै रहेको परालको टौवा र भुसमा सोही ठाउँ बस्ने जयराम कार्किले आगो लगाएका हुन ।
घरायसि झगडाका कारण सोमवार अपराह्न कार्किले आगो लगाएका प्रहरिले बताएको छ । आगलागीमा परि एउटा बाख्रा समेत मरेको छ । प्रहरि चौकी ढुग्रेखोलाबाट प्रहरि सहायक निरिक्षक महेन्द्र यादवको कमाण्डमा गएको ३ जनाको टोली, दमकल र स्थानियको सहयोगमा आगो नियन्त्रणमा आएको थियो ।
आगो लगाउने कार्कि भने फरार रहेको र उनको खोजी भईरहेको जिल्ला प्रहरि कार्यालय सर्लाहीका सुचना अधिकृत एव प्रहरि नायव उपरिक्षक मदन कुवंरले जनाएका छन ।
रौतहटको गढिमाईमा आगलागी हुँदा करिव २ लाख २१ हजार बराबरको क्षति भएको छ । सोमवार गढिमाई नगरपालीका वडा नम्बर १ हरैया बस्ने जवाहिर राय यादवको फुसको छानो भएको गोठमा आगलागी भएको हो ।
लामखुट्टे धपाउन बालेको घुरको आगोबाट गोठमा आगलागी भएको बुझीएको छ । आगलागीको खबर आउना साथ ईलाका प्रहरि कार्यालय समनपुरबाट टोली खटिएर स्थानियको सहयोगमा आगलागी नियन्त्रणमा लिईएकोले ठुलो क्षति नभएको प्रहरिले जनाएको छ ।
आगलागीबाट ३ वटा पाडो जलेर मर्नुका साथ गोठमा राखेको अन्नपात समेत जलेर नष्ट भएको छ ।
आईतवार बिहान ५ बजे बरामद बेवारिसे कपडाहरुमा कसैको दाबि नपरेपछि रौतहट प्रहरिले सोमवार भन्सार बुझाएको छ ।
आईवार बिहान जिल्लाको गरुडा नगरपालीका वडा नम्बर ५ झाँझपुल सडक किनारमा बच्चाहरुको रेडिमेड कपडा र महिलाहरुको सल प्रहरिले फेला पारेको थियो ।
बोरामा रहेको करिव एक लाख चार हजार तिन सय पचास रुपैँया बरावरको कपडामा कसैले दाबि नगरेपछि आवश्यक कारवाहिका लागी गौर भन्सार बुझाएको जिल्ला प्रहरि कार्यालय रौतहटले जनाएको छ ।