सर्लाही । मिरमिरे युवा क्लव लालबन्दी १६ भोर्लेनीको आयोजनामा जारि ‘परवानीपुर च्याम्पियन फुटवल प्रतियोगीता २०७७’ सोमबार सम्पन्न भएको छ ।
बिजयादशमिको उपलक्ष्यमा गएको असोज २० गत्तेबाट जारि प्रतियोगीता सोमबार समापन गरिएको हो । लालबन्दी नगरपालीकाका २१ ओटा फुटवल टिमको सहभागीतामा भएको प्रतियोगीताको फाईनलमा योङस्टार युवा क्लव वडा नम्बर १६ परवानिपुर चोक र मिरमिरे युवा क्लव भोर्लेनी बिच प्रतिस्पर्धा भएको थियो । फाईनल प्रतिस्पर्धामा योङस्टार युवा क्लवले मिरमिरे युवा क्लवलाई २ का बिरुद्ध ४ गोल गोल गर्दै जित हात पारेको थियो ।
प्रतियोगीतामा प्रथम हुने योङस्टार युवा क्लवले १० हजार नगद पुरस्कार, शिल्ड, मेडल र प्रमाणपत्र प्राप्त गरेको थियो भने द्वितिय हुने मिरमिरे युवा क्लवले नगद ५ हजार, शिल्ड मेडल र प्रमाण पत्र प्राप्त गरेको थियो ।
खेलको समापन कार्यक्रममा लालबन्दी नगरपालीका वडा नम्बर १५ र १६ का वडाध्यक्षहरु क्रमशः गोरख बहादुर बल र गणेश थापा सँगै वडा सदष्यहरु, अस्थायी प्रहरि पोष्टका प्रमुख असई बृज भुषण पाण्डे, ईलाका प्रहरि कार्यालय लालबन्दीका प्रमुख प्रहरि निरिक्षक निर्मल थापा लगाएत स्थानिय खेल प्रेमिहरुको उपस्थिीती रहेको थियो ।
प्रतियोगतामा मिरमिेका बिकाश श्रेष्ठ उत्कृष्ट खेलाडी सँगै योङस्टारका खेलाडीहरु सतिस थापा, अजित बिक र सरोज बिक क्रमशः उत्कृष्ट गोलकर्ता, उत्कृष्ट गोल किपर र उत्कृष्ट डिफेन्डिङ घोसित भएका थिए ।
कार्यक्रममा सहभागी अतिथीहरुले मन्तब्यका क्रममा बिजेता खेलाडीहरुलाई शुभकामना दिनुका साथै दशैँ, तिहार तथा छठ पर्बको शुभकामना अर्पण गर्नुभएको थियो ।
नेपाल कम्यूनिष्ट पार्टी (नेकपा)का प्रतिनिधिसभा सदस्य प्रभु शाहले दसैं भत्ता फिर्ता गरेका छन् ।
कोरोना महामारी कारण मुलुक संकटमा रहेकाले दसैं भत्ता दिइनु उपयुक्त नमान्ने भन्दै ६४ हजार ७० रुपैया फिर्ता गरेको विज्ञप्ती निकालेर जानकारी दिएका हुन् ।
बारामा टाटा सुमो अनियन्त्रित भई दुर्घटना भएको छ । बाराको कलैया उपमहानगरपालिका वडा नं. १२ सितलपुरमा टाटा सुमो ओभर स्पिडका कारण दुर्घटना भएको ट्राफिक प्रहरीले जानकारी दिएको छ ।
मानवत मतिअर्वा सडक खण्ड अन्तर्गत कलैयाबाट मतिअर्वा जादै गरेको प्रदेश २-०३-००१च ८५८ नम्बर को गाडी तीब्रगतिमा गुडिरहेकोले आफै अनियन्त्रित भई ४ जना घाइते भएका छन् । घाइतेहुनेहरुमा एक जना गाडीको चालक सहित तीन जना सवार रहेका थिए ।
गाडी चालक बाराको कलैया उपमहानगरपालिका वडा नं. ३ बस्ने ३५ वर्षका अब्दुल कादिर रहेका छन् । त्यस्तै अन्य सवार जितपुर सिमरा उपमहानगरपालिका वडा न १९ का एक जना, जितपुर वडा नं. १४ का एक जना र भारत पुर्वी चम्पारणका एक जना रहेका छन् ।
सवार तीन जना को उपचार जिल्ला अस्पताल कलैयामा भरहेको छ ।भने गाडी चालक लाई अहिले प्रहरी चौकी मतिअर्वाले नियन्त्रणमा लिएको छ ।
घटना बारे थप अनुसन्धान भईरहेको प्रहरीले जनाएको छ ।
खै कहाँबाट शुरु गरौं ? जहाँ प्रत्येक शब्द शब्दहरु प्रेमिल भावहरु बनेर गलामा अड्किन्छन्, यो छाती चिरिन्छ, मुटु भक्कानिन्छ, अनायासै समुन्द्रको भेलसरी आँखाबाट अविरल अश्रुधारा बग्न थाल्दछन् । अनि सम्बोधन गर्ने कुनै शब्दनै पाउँदिन । पुनः एकोहोरो तिम्रो यादमा हराईरहन्छु तव स्वचालित यन्त्रझैं धाराबाहिक रुपमा तिम्रो लागि केही न केही लेखिरहन्छु । अन्ततः कोरा कागजमा कलमको सहायता मेरा यी कोमल हातहरु थर्थराउँदै पवित्र प्रेमको ईतिहास लेख्न अगाडि बढ्दछन् ।
जब जब तिम्रो याद आउँछ तब तिम्रो फेसबूक, इमो र फोन नगरी रहन सक्दिन । जसबाट मेरो शरीरमा एक किसिमको ऊर्जा पैदा हुन्छ । भावनामा बगेर तिमी सीत जतिजति बोल्दै जान्छु उतिउति भावुक बन्दै जान्छु । शायद भावुकतामा बग्दा बग्दै प्रत्युउत्तरमा तिम्रो लागीपनि केही नगरी बस्न सक्दिन । यदी गलत भएमा एक अन्जान साथी सम्झेर माफ गरिदनु ल ?
मानिसको जीवनको सबभन्दा ठुलो पुँजी रहेछ प्रेम । प्रेम पवित्र हृदयको अन्तर्घुलन रहेछ । प्रेमको परिभाषा न त लेखेर नै लेखिंदो रहेछ, नत जोखेर जोखिंदो रहेछ,न त मासेर नै मासिंदो रहेछ, न त प्रेम गरेर नै थाकिंदो रहेछ । प्रेमको अभावमा जो सुकैको जीवनपनि मृततुल्य बन्दो रहेछ । प्रेममा कति ठुलो शक्ति हुँदोरहेछ मैले पहिलोचोटि अनुभव गरेँ ।
जीवनरुपी यात्रामा आएका आरोह अवरोह बिच सङ्घर्ष गर्दा गर्दा थाकेर लखतरान परिसकेको थिएँ । सुनेको थिएँ कालो अँधेरी रातलाई चिरेर उज्यालोको जन्म अवश्य हुनेछ । यो भनाई जुनदिन सार्थक भएर छोड्यो त्यो दिन इन्टरनेट फेशबुक बाट हामी दुई बिचको दुरी नजिंकिदै गयो । कठिन यात्रा र डरलाग्दो असफलताका वावजुद भिडमा हराइरहेको यात्री झैँ रुमल्लिईरहेको मेरो अनिश्चित गन्तव्यको दौरानमा मैले तिमीलाई पाएँ । एक अदृष्य साथीको रूपमा । मलाई ढुङ्गा खोज्दा देउता मिले झैँ भयो । जसबाट मैले प्रेमरुपी सहयोगी जीवन जिउने सकारात्मक ऊर्जा पाएँ ।
प्रिय ! म तिमीलाई अगाध प्रेम गर्छु !! साँच्चै म तिमीलाई आजाद पन्छी झैँ खुल्ला आकाशमा उन्मुक्त भाव लिएर प्राकृतिक सुन्दरताको बोध र ऋतुहरुको दृष्टि आँखामा राख्दै सागरजस्तो स्वच्छ, शान्त, निश्चल अनि पवित्र हृदयले प्रेम गर्ने हिम्मत गर्छु । प्रेमिल जीवनमा यथार्थताको पछ्यौरी ओढेर, ओठभरि उषाको रंगिन लाली पोतेर हर्ष र हृदयदेखिको मुस्कान यत्रतत्र पोखेर मन मस्तिष्कै देखि म तिमीलाई निःशब्द प्रेम गर्छु । कहिल्यै नओइलाउने दूबो र मखमली फुलजस्तै, कहिल्यै नबदलिने बिहानीको सूर्यजस्तै, साँझपख बहने शीतल पवनजस्तै, कहिल्यै नमेटिने समयको गतिजस्तै अनन्त अनन्तकालसम्म प्रेम गर्छु । त्यसैले तिम्रो पवित्र प्रेमको प्रस्ताव र जुन तारालाई साक्षी राखेर मैलेपनि तिमीलाई निःशर्त प्रेम गर्न थालेँ । जसरी मेघले पानी सँग, नदीले सागर सँग, धरतीले क्षितिज सँग, जुनले घामसँग गरेको हुन्छ ।
अन्ततः हामी दुई बिचको प्रेम गहिरिंदै गयो । मायाको पवित्र अदालतमा ती सब कुराको आज सम्म कुनै जरुरत नै परेन । बिश्वासै विश्वासमा आजसम्म हामी दुईको माया प्रेम टिकीरहेको छ ।
भनिन्छ, पवित्र मायामा आस्था हुन्छ, विश्वास हुन्छ, त्याग हुन्छ, तपस्या हुन्छ, बलिदान अनि समर्पण हुन्छ । साँचो प्रेममा प्राप्ति हुँदैन ।
मलाई विश्वास छ तिमीले पनि मलाई उत्तिकै प्रेम गर्नेछौ । भगवानसँग मेरो यही प्रार्थना छ कि हामी दुई बिचको प्रेम नल दमयन्ती, लैला मजनु, जुलियट रोमियो, हिर राँझाको पवित्र प्रेम झैँ युगयुग बाँचिरहोस् । न कि रातमा झर्ने शीतको थोपाजस्तो सूर्योदय हुनासाथ क्षणभरमै विलीन हुने वा क्षणिक बासनाको आगोमा परि भस्महुने नहोस्, । हाम्रो प्रेम दुईदिने रंगमञ्चको खेलजस्तो नबनोस्, पश्चिमी शैलीको नक्कल गरी मनाईने प्रणय दिवसको अवसरमा प्रेमीले किनेको रातो गुलाब झैँ दुईचार दिनमा पत्र पत्र झरेर सुक्ने साथै रङ्ग उडेकोे झैँ रंगहिन नबनोस् ।
आस्था, विश्वास, त्याग, तपस्या, बलिदान अनि समर्पण नै साँचो प्रेमको वास्तविक अर्थ हो । यथार्थमा हामी बिचको प्रेम यसरी नै झाँङ्गीदै गइरहेको छ । ‘मानिसको जीवन परिवर्तन गर्न धन होइन मन र प्रेरणा नै काफी छ’ यो उक्ती तिमीले चरितार्थ गरेर देखायौ । तिम्रो र मेरो प्रेमको कुनै प्रमाण छैन । न त कानुनी रूपमा हामी दुई वैवाहिक बन्धनमा बाँधिएका छौँ । मात्र तिम्रो कागजरुपी फोटो फेसबुकको वालमा दिनदिनै हेर्ने गर्दछु ।
गोरो सुन्दर अनुहार, चौडा छाती, आकर्षक व्यक्तित्व ! लुक्स, हाईट पनि भने जस्तै, आहा ! कुनै सपनाको राजकुमार जस्तो । तिम्रो फोटो मेरो ल्यापटप र ट्याबलेटको वाल पेपरको रूपमा सजाएर राखेको छु । जुन चौबिसै घण्टा मेरो साथमा हुन्छ । तिम्रो तस्बिर हेर्न साथ मख्ख पर्दछु । मेरो शरीरमा एक किसिमको सकारात्मक ऊर्जा प्रवाह हुन्छ । जीवनका हर बिम्ब र प्रतिबिम्बहरुमा तिम्रो प्रतिरुपमात्र देख्छु अनि हर्षले भावविभोर हुन्छु ।
हर दिन हर रात प्रेम दहमा आफूलाई पौडिरहेको पाउँछु । प्रिय ! म चाहन्छु प्रभाती किरणसँगै मेरोे हर बिहानी तिम्रो प्रेमबाट शुरु होस् अनि आशा गर्छु मेरोे सन्ध्याको अन्त्य तिम्रो प्रेमबाट नै होस् ।
म तिमीलाई अगाध प्रेम गर्छु !! साँच्चै म तिमीलाई आजाद पन्छी झैँ खुल्ला आकाशमा उन्मुक्त भाव लिएर प्राकृतिक सुन्दरताको बोध र ऋतुहरुको दृष्टि आँखामा राख्दै सागरजस्तो स्वच्छ, शान्त, निश्चल अनि पवित्र हृदयले प्रेम गर्ने हिम्मत गर्छु ।
प्रेमिल जीवनमा यथार्थताको पछ्यौरी ओढेर, ओठभरि उषाको रंगिन लाली पोतेर हर्ष र हृदयदेखिको मुस्कान यत्रतत्र पोखेर मन मस्तिष्कैदेखि म तिमीलाई निस्शब्द प्रेम गर्छु । कहिल्यै नओइलाउने दूबो र मखमली फुलजस्तै, कहिल्यै नबदलिने बिहानीको सूर्यजस्तै, साँझपख बहने शीतल पवन जस्तै, कहिल्यै नमेटिने समयको गतिजस्तै अनन्त अनन्तकाल सम्म प्रेम गर्छु ।
जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) का नेता राजाराम पासवानले पार्टीबाट साधारण सदस्य समेत नरहने गरी परित्यागको घोषणा गरेका छन् ।
पासवानले सोमबार बिहान नवलपुरमा पत्रकार सम्मेलन मार्फत जसपाको साधारण सदस्य समेत नरहने गरी पार्टी छाडेको घोषणा गरेका हुन् । लालबन्दी नगरपालिका–२, जुटपानी निवासी पासवान पार्टी एकीकरण हुनुपूर्व राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा) केन्द्रीय सचिव हुन् ।
समाजवादी पार्टीसँग एकीकरण भएपछि भने पासावनको पद तोकिएको थिएन् । चमार, मुसहरको बस्तीमा डोजर चल्दा, भोकले दलित मर्दा तथा हिरासतभित्रै मारिँदा, दलित चेली बलात्कृत हुँदा समेत केही नबोल्ने र पारिवारिक तथा जातिय स्वार्थ पूरा गर्ने पार्टीमा बस्न उचित नठानेर पार्टी परित्याग गरेको पासवानले पत्रकार सम्मेलनमा बताए ।
उनले मधेशवादी नेताहरुले मधेशी जनतालाई मधेश र मधेशीको नारामार्फत भुलभुलैयामा पारेर भजाउने काम मात्र गरेको आरोप लगाए । ‘मधेशी, दलित, जनजाती, मुस्लिम लगायत पिछडावर्ग समुदायको बलिदानीको जगमा राजनीति गर्ने तर पार्टीको कार्यकर्ता नै नरहेका तथा आफ्ना श्रीमति, भाई, भतिजा, साला साली, सम्धी, सम्धीनीलाई अवसरहरु प्रदान गर्ने चरम नातावाद देखियो’, पासवानले दाबी गरे, ‘सत्ता र शक्तिका लागि सौदावाजी गर्ने तथा ठूलो रकमको चलखेलबाट पार्टीको कार्यकर्ता नै नभएपनि समानुपातिक सांसद् लगायतमा मनोनित गर्ने विकृत्ति देखिएको छ ।’
जसपा लगायत राजनीतिक दलहरुबाट दलितलाई कीरा फट्यांग्रा सम्झने र अति पिछडा जातहरु निषाद, विन, मलाह, कोइरी, कुम्हार, वरही, कानु, हजाम जस्ता जातिहरुलाई केवल भोट बैंक बनाएर राख्ने काम मात्रै भइरहेको पासवानको आरोप थियो । पासवानले अबदेखि पूर्ण रुपमा दलितहरुको संगठन बहुजन समाज परिषद्मा लागेर आफ्नो समुदायलाई नेतृत्व तहमा पु¥याउने कार्यमा लाग्ने पत्रकार सम्मेलनमा उद्घोष गरे ।
उनले अब आफ्नो संघर्ष तमाम दलितसँगै आदिवासी, जनजाति, थारु र अति पिछडा वर्गको हकमा केन्द्रित हुने बताए । कानूनमा उल्लेख भएअनुसार दलितको जनसंख्याका आधारमा राज्यका हरेक अंगमा प्रतिनिधित्व नगराएको उल्लेख गर्दै दलित समुदायप्रति हेर्न नजर सबै राजनैतिक दलको उस्तै रहेको पासपानको आरोप थियो ।
सत्तारुढ नेकपाका सांसदले पनि दसैँ भत्ता फिर्ता गर्ने भएका छन्।
संघीय संसदका सांसदहरुले दसैँ भत्ता लिएको भनेर केही अभियान्ताले विरोध जनाउँदै आएका छन्।
अभियान्ताको विरोधपछि सांसदहरुले व्यक्तिगत रुपमा भत्ता फिर्ता गर्न लागेपछि नेकपाले संस्थागत रुपमै निर्णय गर्ने भएको हो।
संसदीय दलका उपनेता सुवास नेम्वाङले भत्ता राज्य कोषमै फिर्ता गर्ने कि कोरोना कोषमा हन्तातरण गर्ने भन्ने विषयमा छलफल भइरहेको जानकारी दिए।
सोमबार प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसले संस्थागत रुपमै भत्ता नलिने घोषणा गरेको छ। संसदमा नेकपाका २२० जना सांसद छन्।
कलैया सिटी जेसीजले अनाथ आश्रममा खाद्यान्न सामाग्री बितरण गरेको छ ।
कलैया सिटी जेसीजको जेसीज सप्ताह २०२० कार्यक्रम लाई शुभारम्भ गर्दै आज जिल्ला को एक मात्र सरकारी अस्पताल कलैया अस्पतालमा फलफूल र अमृत अनाथ आश्रममा खाद्यान्न सामाग्री बितरण गरेको हो । कलैया अस्पतालमा जेसीज ओम प्रकाश कुशवाहाको संयोजकमा १४ जना बिरामी लाई फलफुल बितरण गरेको हो ।
बिरामीहरुलाई स्याउ , केरा ,जुस बितरण गरिएको थियो । त्यस्तै यता कलैया स्थित अमृत अनाथ आश्रममा जेसीज टंकेश महातोको संयोजकमा खाद्यान्न सामाग्री जस्तै चामल २ क्विन्टल, चाउचाउ १ कार्टुन, बिस्कुट २ प्याकेट, अण्डा २ क्यारेट, दाल ६.५ केजि, स्वाबिन ६ केजि, साबुन १ कार्टुन जस्ता सामग्री बितरण गरेको हो ।
कार्यक्रमको अध्यक्षता कलैया सिटी जेसीजका अध्यक्ष जेसि बिपिन चौधरी को रहेको थियोे भने कार्यक्रममा पुर्व अध्यक्ष धनी लाल सराफ, महासचिव सम्भु गुप्ता, सल्लाहकार बैजु दास, उपाध्यक्ष सुबास जयसवाल लगायतको उपस्थिति रहेको थियो
बाराको जीतपुरसिमरा उपमहानगरको वडा नम्बर १४ मा टिपिकल रैथाने खानाको प्रस्तुती सहित ‘अर्गानिक भ्यान्टे कटेज एण्ड रेस्ट्रो’को सेवा सुरु भएको छ ।
राजघट्टा चोकबाट उत्तरतर्फ पिचरोड हुँदै जङ्गल छेउमा पशुपती मन्दिरको पश्चिमतर्फ मौलापुरमा अर्गानिक भ्यान्टे कटेज एण्ड रेस्ट्रो सञ्चालनमा आएको हो । विदेशमा दुःख गरेर अनुभव संगालेका युवा जीवन खतिवडाले होटल सञ्चालन गरेका हुन् । उनी पूर्वजनमुक्ति सेना हुन् ।
रेष्टुरेन्टको एक कार्यक्रमकाबिच नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी नेकपाका बारा जिल्ला अध्यक्ष क्षेत्रबहादुर श्रेष्ठ अनिलले उद्घाटन गरेका छन् ।
उद्घाटन कार्यक्रममा होटल तथा पर्यटन व्यवसायी महासंघ प्रदेश नम्बर २ का महासचिव मोहन शर्माले होटल तथा पर्यटन व्यवसाय प्रभावित भएको बेलामा साहस र हिम्मतले व्यवसाय सुरु गरेको भन्दै व्यवसायिक सफलताको कामना व्यक्त गरेका छन् ।
जीतपुरसिमरा वडा नम्बर १४ का वडा अध्यक्ष रामशरण बर्तौला, समाजसेवी भरत बहादुर खड्का लगायतको उपस्थिति रहेको थियो ।
कार्यक्रमको सञ्चालन नेकपाका युवा नेता भरत भण्डारीले गरेका थिए ।
प्रविनकुमार बम
जमाना इन्टरनेटको छ। कोरोनाले जनजीवन अस्तव्यस्त बनाए तापनि युट्युव, फेसबुक, टिकटक र इन्स्टाग्रामले धेरैलाई व्यस्त नै बनाइराखेका छन्। अहिलेको समयमा सबैको ध्यानाकर्षण कोभिड-१९ तर्फ केन्द्रित भएको छ। यो स्वाभाविक पनि हो। तर हामी अलि बुद्धिमान भएर सोच्ने हो भने कोरोना सँगसँगै प्रेसर र सुगर लगायत अन्य मुटु रोगहरुतर्फ पनि सबैको ध्यान जान आवश्यक देखिन्छ।
संसार जतिजति विकसित हुँदै गइरहेको छ, उच्च रक्तचाप, मधुमेह (सुगर) र हृदयघात (हार्ट अट्याक) जस्ता घातक रोगहरु मौलाउँदै गइरहेका छन्। यी रोगहरुबाट मृत्यु हुनेको संख्या उकालो लाग्दो क्रममा छ। कोभिड-१९ को संक्रमणबाट मृत्यु हुनेमा पनि मुटुरोग र मधुमेहका बिरामी बहुसंख्यक छन्।
विश्वमा र नेपालमै पनि सबैभन्दा बढी मृत्युदर बोकेको रोगमा कोरोनरी धमनी रोग पर्छ। अस्वस्थकर खानपिन, आसिन जीवनशैली, मोटोपना, उच्च रक्तचाप र सुगर यो रोगका जोखिम कारक हुन्। यस रोग अन्तर्गत एन्जाइना र हृदयघात पर्छन्।
कोरोनरी धमनी रोग (एन्जाइन र हृदयघात) के हो?
मुटुका कोष र मांसपेसीहरुमा रगत सम्प्रेषण गर्ने रगत नलीलाई कोरोनरी धमनी भनिन्छ। यदि शरीरमा हानिकारक कलेस्ट्रोल (एलडिएल) को मात्रा बढी भयो र जोखिम कारक पनि बढ्दै गए भने, उक्त अवस्थामा कलेस्ट्रोल (बोसो), क्याल्सियम र सुजन कोषिकाहरु रगत नलीमा गएर जम्मा हुन्छन् र नली साँघुरो पार्छन्।
जसरी पाइपमा खिया लाग्दा पानीको वहाव कम हुन्छ त्यसैगरी मुटुको रगत नली साँघुरो हुँदा रगत सञ्चालन कम हुन्छ र पछि गएर सञ्चालन नै बन्द हुने स्थिति पनि सिर्जना हुन सक्छ। जसका कारण मुटुका कोष र मांसपेसीहरुले रगत पाउँदैनन् र अक्सिजनको अभाव भएर कोषहरूको मृत्यु हुन्छ। यो अवस्थामा बिरामीलाई छाती दुख्ने, छातीमा भारी वस्तुले थिचेको महसुस हुने, श्वास फेर्न गाह्रो हुने, खलखली पसिना बग्ने वा अचानक बेहोस हुने जस्ता लक्षणहरु देखापर्न थाल्छन्, जसलाई कोरोनरी धमनी रोग भनिन्छ।
रोगका जोखिम कारक
• अत्यधिक मात्रामा धूमपान र मध्यपान गर्नु,
• अस्वस्थकर खानपिन (बोसो भएको मासु, तेलमा तारेका खानेकुरा, वटर,चिज,पनिर, केक लगायत बेकरी आइटम्सको सेवन),
• शारीरिक व्यायाम र कसरतको कमी,
• आसिन जीवनशैली र मोटोपना,
• रगतमा हानिकारक कलेस्ट्रोल (एलडिएल) को मात्रा बढी हुनु,
• लामो समयसम्म प्रेसर र सुगर नियन्त्रणमा नहुनु,
• निरन्तर तनाव लिइरहनु, डिप्रेसन हुनु
• ४० देखि ६० प्रतिशत मानिसमा कोरोनरी धमनी रोग वंशानुगत हुने गरेको पाइएको छ।
पुरुषमा ३५ देखि ४५ वर्षको उमेरमा मुटु रोगको जोखिम बढ्ने गरेको छ। र ५५ वर्ष पुगेपछि जोखिम दुई गुणाले बढ्ने गर्छ। महिनावारी नरोकिएका माहिलाको सन्दर्भमा भने रोगको जोखिम सोही उमेरका पुरुषभन्दा कम देखिने गरेको विभिन्न अनुसन्धानमा उल्लेख छ। महिलामा हुने “इस्ट्रोजन” हर्मोनले शरीरमा बोसोको मात्रा सन्तुलनमा राखी एन्जाइना र हृदयघात विरुद्ध रक्षात्मक भूमिका निर्वाह गर्ने गरेको चिकित्सकहरुको भनाइ छ। महिनावारी रोकिसकेपछि चाहिँ महिला वर्गमा पनि मुटु रोगको जोखिम पुरुषमा झैं बढ्ने गर्छ, अझै पुरुषमा भन्दा धेरै जोखिम पनि हुनसक्छ।
धूमपान एन्जाइना र हृदयघातको एउटा प्रमुख कारक हो। दिनमा कम्तीमा पनि १ खिल्ली चुरोट सेवन गर्ने व्यक्तिमा सामान्य व्यक्तिभन्दा यो रोग लाग्ने सम्भावना दुई गुणा बढी हुन्छ।
मोटोपना भएका मानिसहरु खासगरी जो लामो समयदेखि प्रेसर र सुगरको सामना गरिरहेका छन्, उनीहरुमा एन्जाइना र हृदयघात हुनसक्ने सम्भावना उच्च भएकाले बेलैमा होसियार हुनपर्ने हुन्छ।
बिरामीमा देखा पर्ने लक्षण
• छाती दुख्नु, गह्रौं वस्तुले छाती थिचेको महसुस हुनु,
• दुखाइ घाँटी, गिजा हुँदै पाखुरातर्फ सर्दै जानु,
• श्वास फेर्न अप्ठ्यारो हुनु,
• खलखली पसिना बग्नु,
• वाकवाकी लाग्नु/बान्ता हुनु,
• मन्द-मन्द टाउको दुख्नु,
• मुटुको धड्कन तेज भएको वा घटेको महसुस हुनु,
• अचानक बेहोस हुनु।
सुरुवाती अवस्थामा यी लक्षणहरु कसरत गर्दा, तनाव हुँदा, चिसोको सम्पर्कमा आउँदा, धेरै खाना खाँदा वा जीउलाई बल पर्ने खालका कुनै पनि कार्य गर्दा देखिन सक्छन्। जसलाई मेडिकल भाषामा “इस्टेवल एन्जाइना” भनिन्छ।
तर, पछि जब रोग बल्झिँदै जान्छ र यसले आक्रामक रुप लिन्छ तब यी लक्षणहरु सामान्य काम गरिरहँदा वा आराम गरिरहेको अवस्थामा समेत देखा पर्न सक्छन्। यो अवस्थालाई “अन-इस्टेवल एन्जाइना” र “हृदयघात” (हार्ट अट्याक) भनिन्छ।
यदि ३५/४० वर्ष उमेर नाघेका, विशेषगरी प्रेसर, सुगर र अन्य मुटु रोग भएका व्यक्तिहरुमा यी लक्षण देखा परेमा तुरुन्त चिकित्सकको परामर्श लिनुपर्ने हुन्छ। समयमा उपचार पाएन भने बिरामीको ज्यान पनि जान सक्छ।
हामीले बेलैमा निम्न लिखित उपायहरु व्यवहारमा उतार्यौं भने हृदयघात लगायत अन्य मुटु रोगहरुको न्यूनीकरण गर्न सक्छौं:
• धूमपान र मध्यपान त्याग्ने,
• तौल नियन्त्रणमा राख्न दैनिक कम्तीमा २० मिनेट एरोबिक व्यायाम र कसरत गर्ने जस्तैः जगिङ गर्ने,स्किपिङ गर्ने, पौडी खेल्ने, खेलकुदमा भाग लिने आदि,
• नियमित मेडिटेसन र योग गर्ने,
• पोषणयुक्त र सन्तुलित आहार सेवन गर्ने; खासगरी फलफूल, सागपात र तरकारी सेवनमा विशेष जोड दिने,
• रातो मासु हुने जनावरहरु: खसी-बाख्रा, च्याङ्ग्रा, बँगुरको मासु सक्दो कम सेवन गर्ने। प्रेसर, सुगर र अन्य मुटु रोगका बिरामीले त सेवन नै नगरे पनि हुन्छ,
• पनिर, वटर, चिज, केक र डुनट जस्ता बेकरी आइटम्स र तेलमा तारेका खानेकुराले शरीरमा हानिकारक एलडिएल कलेस्ट्रोलको मात्रा वृद्धि गर्ने हुँदा यस्ता खानेकुराको सेवन सक्दो कम गर्ने,
• बादाम (आल्मोन्ड्स), ओखर, काजु र वनस्पति स्रोतका तेलमा मानव शरीरका लागि आवश्यक तेल पाइने हुँदा यिनको सेवन गर्न सकिन्छ,
• ३५/४० वर्ष नाघेकाहरुले समय-समयमा प्रेसर, सुगर, कलेस्ट्रोल र अन्य स्वास्थ्य परीक्षण गराउने,
• उच्च रक्तचाप, मधुमेह, उच्च कलेस्ट्रोल र अन्य मुटु रोग भएका बिरामीले चिकित्सकको सल्लाह बमोजिम आफ्नो स्वास्थ्य अवस्था सन्तुलित राख्ने,
हृदय रोग र क्यान्सर लगायत घातक रोगहरु नेपालका लागि चुनौतीको विषय बनेका छन्। हामीसित यी रोग सम्बन्धी तथ्यांकहरुको कमी छ। आवश्यक मात्रामा खोज र अनुसन्धान भएका छैनन्। चेतनामूलक कार्यक्रमहरु न्यून छन्। सरकार, गैरसरकारी संस्था र स्वास्थ्य संगठनले चालेका कदम पर्याप्त छैनन्। गंगालाल हृदय केन्द्र जस्तै मुटु सम्बन्धी सरकारी अस्पतालहरुको स्थापना अत्यावश्यक छ। यसतर्फ बेलैमा राज्यको ध्यान जाओस्।
स्वास्थ्य खबर बाट
दसैंको बेलामा प्रायः नेपालीको घरमा मासुका विभिन्न परिकार पाक्छन्। दसैंमा बिहानदेखि बेलुकासम्म टन्न मासु खानुपर्छ भन्ने आममान्यता छ। त्यसैले दसैंका बेला धेरैजसोले घरमै खसी काट्ने गर्छन्। घरमा खसी नकाट्नेले पनि दसैंभरिलाई पुग्ने मासु ल्याएर राख्ने चलन छ।
फुर्सदको समय भएकोले मासुका विभिन्न परिकार बनाएर धेरै दिनसम्म राखेर पेटमा अटेसम्म बिहानदेखि बेलुका खाने चलन छ।
दसैंमा अत्यधिक मात्रामा मासुजन्य परिकार खाने तर शारीरिक कसरत भने अरु बेलाको भन्दा कम हुने भएकाले स्वास्थ्य सम्बन्धी विभिन्न समस्या देखिने गरेका छन्। जसका कारण चाडबाडका बेला खानपानसम्बन्धी समस्या लिएर अस्पताल आउनेको संख्या उल्लेख्य हुन्छ।
आवश्यकताभन्दा बढी मासु खाएमा स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पर्छ। अत्यधिक मात्रामा मासु खानाले स्वस्थ मानिस पनि बिरामी पर्छन् । तसर्थ सन्तुलन मिलाएर खानुपर्छ जसले स्वास्थ्यमा लाभ पुर्याओस्।
मासुका परिकार बढी खाँदा बच्चा, वृद्ध र दीर्घ रोगीहरुको स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर गर्छ। त्यति मात्र होइन, शारीरिक कसरत नगर्ने तर बसीबसी मासु मात्र खाने गर्दा स्वस्थ व्यक्तिलाई पनि अन्य दीर्घरोग बढ्ने सम्भावना हुन्छ।
दसैंमा बालबालिकालाई झाडापखाला लाग्ने, बान्ता हुने, कब्जियत हुने र खान मन नलाग्ने जस्ता समस्या देखिन्छन्। त्यस्तै उच्च कोलेस्टेरोल, मधुमेह, उच्च रक्तचाप, युरिक एसिड र मुटुसम्बन्धी समस्या पनि यो बेलामा बढी देखिन्छ।
त्यसैले दसैं–तिहारमा मासु खाँदा सबै उमेर समूहका मानिसले उत्तिकै ध्यान पुर्याउन जरुरी छ। हुन त मासु आफैंमा खराब चिज होइन, तर जुन तरिकाले हामी खान्छौँ, त्यसले शरीरलाई बेफाइदा गर्छ।
मासु शरीरका लागि चाहिने पौष्टिक आहार हो। त्यसैले यसको सन्तुलन मिलाएर खान सकियो भने धेरै फाइदा हुन्छ। मासुबाट शरीरमा चाहिने प्रोटिनका साथै आइरन पनि प्राप्त हुन्छ।
मासुमा छाला र बोसोको मात्रा बढी हुन्छ। छाला र बोसोले स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर गर्छ। मासुमा चिल्लोको मात्रा पनि बढी हुन्छ । त्यसमा पनि हामीले मरमसाला र चिल्लो हालेर पकाउने हुँदा यसले पनि स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर गर्छ।
मासुसँग अन्य भिटामिन ‘सी’ युक्त खानेकुरा जस्तैः फलफूल, सागसब्जी पनि खाँदा स्वास्थ्यलाई हितकर हुन्छ। किनकी मासुसँग फलफूल र सागसब्जी मिसाएर खाँदा मासुबाट प्राप्त् हुने फलामतत्व र पोषणलाई सोस्न गर्न मद्दत पुग्छ।
तसर्थ, दसैंको बेलामा मासु पकाउँदा भान्सामा सागसब्जी, विभिन्न वनस्पतीजन्य फाइवरयुक्त तरकारी अनिवार्य रुपमा बनाउनुपर्छ। त्यो बाहेक काँक्रो र मुलाको अचार, रायोको गेडा राखेर खाँदा झनै स्वास्थ्यवद्र्धक हुन्छ।
सागसब्जी र अन्य फाइबरयुक्त तरकारीले शरीरभित्र भएका नचाहिने चिल्लो पदार्थलाई शरीरबाहिर निकाल्ने काम गर्छ। काँक्रो र मुलाको अचारमा रायोको गेडालाई तोरीको तेलमा पकाएर खानाले मासुको चिल्लोलाई पचाउन सघाउ पुग्छ।
साथै फलफूल प्रशस्त मात्रामा खानुपर्छ। दसैंको बेलामा अम्बा पाइन्छ। अम्बामा अत्यधिक मात्रामा रेशा हुन्छ। चिल्लो पदार्थलाई शरीर बाहिर निकाल्ने हुँदा मासुका साथै अम्बा खानु उपयुक्त हुन्छ ।
प्रा.डा. मनसा थापा ठकुराठी सँगको कुराकानीमा आधारित स्वास्थ्य खबर बाट